Onderbinden

Het heette de nucleaire optie, waarvan de Republikeinen gebruik zouden maken als de Democraten via “filibusteren” zouden proberen te verhinderen dat de door Trump gewenste kandidaat Gorsuch in het hoogste Amerikaanse rechtscollege zou komen. De bedoeling van een filibuster zegt Van Dale is ‘door het houden van urenlange redevoeringen om het aannemen van ongewenste wetten te vertragen’.
Op de Duitse televisie werd het lichten van die atoom-optie gisteravond door de ARD zó gebracht (en op hun website tagesschau.de aldus gepresenteerd):

“Nach Start des Filibuster versuchte die Mehrheitspartei zunächst noch, innerhalb der bislang gültigen Prozeduren das finale Votum über Gorsuch zu erwirken. Die Republikaner ließen also anfänglich lediglich darüber abstimmen, den gestarteten Filibuster zu beenden, ohne dieses Instrument grundsätzlich anzufechten. Doch scheiterten sie erwartungsgemäß mit dem Versuch, die benötigten Stimmen aus den Reihen der Demokraten zu gewinnen, um die Marathondebatte zu unterbinden.”

De regels zijn nu dus na stemming aangepast, via een enkelvoudige meerderheid kan een kandidaat voor dat hoogste rechtscollege worden gekozen voor de rest van zijn of haar leven.

Senator Mitch McConnell (Rep.) zegevierend op weg

Wie via de televisie dat nieuws tot zich nam, hoorde een Duits dat minstens op één punt technisch-juridisch klonk in het werkwoord unterbinden ‘een einde maken aan, verhinderen, een stokje steken voor, aan banden leggen’, aldus Van Dale Duits. Leg vooral het accent op de derde lettergreep –bín– want het is geen schaatsen of skiën.1) Maar unterbinden mag wat ver weg klinken, het klonk in de vorige eeuw diverse malen in de Tweede Kamer in de Nederlandse vorm onderbínden. In 1865 ging het over het onderbinden van bloedende slagaders (dus het stelpen daarvan, het stoppen). Iemand mag vanzelfsprekend – het meerdere sluit het mindere in – ook kleine chirurgische ingrepen verrichten wanneer hij bevoegd is om belangrijker operaties te doen zoals abcessen te openen, slagaderen te onderbinden e.d., zegt dokter Wieger Idzerda in de Vergaderzaal.

In 1931 kwam hetzelfde werkwoord langs in verband met het droogleggen van sterke drank. De bedoeling van de aanpassing van de Drankwet was immers, zei minister Verschuur, “het steeds verder gaan met het onderbinden van dat deel van de behoefte, dat zich uit practische overwegingen onderbinden laat”. (Let op de werkwoordsvolgorde.)

In de sfeer van die politiek-juridische strijd in de Amerikaanse Senaat klinkt unterbinden theoretischer en veel minder concreet dan het voorheen was, net als bij ons: ‘afbinden, medisch dichtknopen met een draad van zijde’ zegt Van Dale bij onderbínden. Wat een medische term was, werd juridisch van inhoud. In het Duits is het bewaard, bij ons in het vergeetboek beland.

1) Aanvulling 12.04.2017: Let op het uitspraakverschil tussen overboeken en overboeken dat nu dankzij luchtvaartmaatschappijen in het nieuws is. Overboeken is geen probleem, overboeken ‘te veel passagiers boeken’ kan dat wel zijn. De onderling vergelijkbare stamtijden verschillen uiteraard ook.

About Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen.
Publicaties bijvoorbeeld via http://bit.ly/2hyBtUy of (verder teruggaand) http://bit.ly/2htQceB

This entry was posted in PARLEVINKEN. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *