Pagina, regina, camera, horeca: het is wat met die accenten Jaco Geurts!

De Tweede Kamer kwam vandaag terug van het mei-reces en omdat het dinsdag was stond de Regeling hoog op de agenda. Deze Kamer is alweer een kleine twee jaar onderweg, dus die Regeling van Werkzaamheden is een routineklus geworden. Het is een voorspelbaar deel van de vergadering. Meestal trekken de coalitiepartijen één lijn met het al dan niet accepteren van een aanvraag van een debat, de oppositie is verdeelder. De SGP in de persoon van Roelof Bisschop wil altijd wel steun uitspreken voor een kabinetsbrief (wat niet hoeft maar dat zegt Arib niet vaak meer, ze leren het tóch niet) en gaat vaak met de kabinetspartijen mee. D66 doet wel eens voorzichtigjes een stapje op afstand van de coalitie als het om een groen onderwerp gaat.

De eerste Regeling kreeg een vrolijk moment met een opmerking van Jaco Geurts (CDA) die als onderdeel van een aangevraagd debat wel eiste dat hij de 1500 pagina’s die bij een rapport horen óók zou krijgen. Die pagina’s waren immers nu nog niet openbaar, zei hij. Dat het luidruchtig-hilarisch werd, is iets waar de Dienst Verslag en Redactie misschien een beetje mee zal zitten worstelen als ze het verslag samenstellen. Waarom werd er gelachen? Via de microfoon van de spreker werd er alleen impliciet op gereageerd en voorzitster Arib lachte mee en sprak in plaats van Geurts’ pagina’s van papieren. Daar draaide het dus om: Geurts legde het accent tweemaal op de niet-gangbare plaats, hij had het over “paGIna’s”. Van Dale geeft het accent aan met een streepje onder het meest te beklemtonen teken, vandaar dat PAgina ook te noteren is als pagina. Toen hij eenmaal door had waarom de Kamer bulderde, zocht Geurts zijn heil in een ander woord en sprak hij van “bladzijdes”….

Dat s-meervoud was hoogst ongebruikelijk (ik zie pas in de jaren ‘80 van de vorige eeuw twee gevallen in de Handelingen verschijnen) maar het gevolg voor de Nederlandse spelling is nu wel dat bladzijdenlang fout is en dat we bladzijdelang moeten schrijven (omdat bladzijden én bladzijdes beide lijken voor te komen).

De uitspraak van Geurts is inderdaad bijzonder in het Nederlands maar tegelijkertijd niet onlogisch. Als Geurts een woordje Latijn kent, zou hij zich op reGIna ‘koningin’ kunnen beroepen. Maar er is nog een ander en ik denk sterker argument. Als we woorden tot hun kern terugbrengen en de zogenaamde “stomme e’s” niet in de beschouwingen betrekken, dan kiest het Nederlands in veel gevallen voor de klinker van de voorlaatste lettergreep waarop het hoofdaccent valt. Dat gebeurt in vreemde woorden lang niet altijd, maar als ze zich aan ons aanpassen dan gaat het wél die kant op. Wim Kan liet de “CAmera” uitspreken als “caMEra” (gelach in de zaal), misschien heeft hij “HOreca ook wel eens uitgesproken als “hoREca”. In Barneveld – Geurts’ thuisomgeving – zouden sommige kerken “notaBElen” kunnen kennen. En de “narCIS” is voor velen van ons gewijzigd in een “NARcis” en dus met de nadruk op de voorlaatste lettergreep. De klemtoon wisselt, zegt Van Dale bij dit woord: inderdaad! Toen in de jaren ‘30 een kroonprinses geboren werd, moest er speciaal aan de onderdanen gemeld worden (hoorde ik een keer) dat zij “BEatrix” zou heten, uit vrees voor de uitspraak “BeAtrix”. Dat is de accentuering als in Geurts’ uitspraak van pagina.

Toegegeven, Geurts klonk lachwekkend bij de Regeling maar de talige systematiek heeft hij wat mij betreft aan zijn kant. Wacht maar af, kan hij denken. Het zal even duren, maar wie het lest lacht, lacht het best zoals ze vast ook op de Veluwe zeggen.

Jaco Geurts (website Tweede Kamer)

Laten we afwachten, om te beginnen op het ongecorrigeerde verslag van de stenografen.

Aanvulling 14.05.2019: De DVR heeft gekozen voor een verslag mét tweemaal een accentteken op pagína! In mijn herinnering was de bijdrage van mevrouw Arib iets anders dan het hier staat en zegt zij iets wat ik Geurts meende te horen zeggen. Dit is dat ongecorrigeerde verslag zoals het vanavond rond tien uur op het net verscheen (dank voor de service, DVR!):

De heer Geurts (CDA):
Ik ga het debat steunen, maar ik wil dat het hier pas behandeld wordt als de 1.500 pagína’s die bij het rapport horen en die niet openbaar zijn gemaakt, ook beschikbaar zijn. Anders gaan we ergens over praten, terwijl we niet weten waar we het over hebben, want die 1.500 pagína’s zijn nog niet bekend.

De voorzitter:
Ik ben benieuwd waar u het over gaat hebben als u die 1.500 … bladzijdes straks hebt.

(Hilariteit)

About Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen en actief in de journalistiek (Nieuwsblad van het Noorden, Radio Noord). Publicaties staan onder het kopje C.V.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.