… een onderzoek die onze mindset geheel verandert

Interessant moment bij de technische coronabriefing van 7 mei 2020. Nee, ik heb het niet over de voorzitster die weer vele malen een klikje gebruikte voor een woord en met zo’n komisch effect als toen ze Farid Azarkan aankondigde van de fractie van eh DENK! Het betrof een citaat van Jaap van Dissel (RIVM, hier eerder vandaag als hoogleraar opgevoerd) die de leden van de Kamercommissie iets vertelde over de wetenschap. Hij vertelde de leden – over testen gesproken, zouden de commissieleden vooraf op hun kennis van zaken getoetst kunnen worden? – hoe je als wetenschapsman soms met een onderzoek te maken krijgt die onze mindset geheel verandert.

Jaap van Dissel RIVM: still debatgemist.nl

Nee, wetenschap is niet star, evenmin als een taal. Het verslag van deze VWS-commissie laat (ik baseer me op de ervaring) een poosje op zich wachten. Maar zeker weet ik dat Van Dissel daar zal spreken van een onderzoek dat onze mindset zal veranderen.

Verwijzende woordjes als wat en die worden door de Dienst Verslag en Redactie naar de regels van de Nederlandse grammatica gecorrigeerd. Dat is begrijpelijk: wat zou de Dienst een nawerk krijgen als ze zich aan het gesprokene zouden houden! Het is ook jammer, want nu zien we in het Verslag van zo’n Commissie evenmin als in de Handelingen hoe het Nederlands ook aan het veranderen is in officiële settingen als zo’n briefing of later vandaag in een plenaire vergadering.

Van Dissel gebruikt net als premier Rutte vaak wat als betrekkelijk voornaamwoord, waar we op de school waar Rutte les geeft en de universiteit waar Van Dissel doceert dat leren: het besluit wat dat. Van Dissel gebruikte vanochtend dus een die waar hij bij deze verwijzing naar het onderzoek dat of dit had behoren te gebruiken…. volgens de veranderende regels van het Nederlands.
We zien het geregeld (toenemend waarschijnlijk) in geschrifte, wie erop let zal het in mondeling gebruik vele malen vaker tegenkomen.

• “Zijn scheidsrechterstenue ligt in de kledingkast en het is nog maar de vraag wanneer hij deze weer draagt.” (RTV Noord)
• “Dit is de vierde van een reeks zomeravondgesprekken.” (NRC Handelsblad)
• “… mits het gemeld is bij het waterschap. Die kijkt hoeveel water…” (Teletekst)

P.S. Paar voorbeeldjes uit de eerste termijn van de premier genoteerd (de Kamerleden lazen vooral voor):

Het pakket wat we nu hebben…

Het aantal mensen wat overlijdt…

… een land hebben wat

Liliane Marijnissen (SP) had het over Ahold/Delhaize toen ze sprak van “echt zo’n bedrijf die”.

Over Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen en actief in de journalistiek (Nieuwsblad van het Noorden, Radio Noord). Publicaties staan onder het kopje C.V.
Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.