Een zomerserie over ‘taalsmeedsels’, bewust gecreëerde woorden: blending, portmanteau, samentrekking (6)

Tom Jan Meeus kwam in NRC Handelsblad (15.06.2021) op voor Hugo de Jonge: hij prees de geplaagde VWS-minister om zijn onverstoorbare beleid, ondanks alle kritiek die er op hem neerdaalde. Aan het eind van de tekst deelde hij nog wel een tikje naar de bewindsman uit: “Hiermee wil ik Hugo de Jonge niet heilig verklaren, dat is hij niet, en sowieso zou ik hem een rantsoen van één selfie per jaar adviseren.” Sommige mensen zijn gek op foto’s van zichzelf die ze met hun eigen gsm maken, niet alleen politici. Selfie is op zich niet op zijn plaats in deze serie (het is een optelsom van self en een achtervoegsel dat iets familiairs, iets verkleinwoorderigs aanduidt) maar sinds het ontstaan in Australië vroeg in deze eeuw kon het ontzettend succesvol worden dankzij de camerafunctie op gsm’s. Daardoor ontstonden er vele soorten selfies en dat blijkt uit aaneen gelaste woorden, blendings.

Er kwamen bijvoorbeeld vanuit het stemhokje selfies, stemfies – is dat nog toegestaan of is het inmiddels verboden? Stemfie: type Aab, de stam stem + het slot van selfie.
Toegestaan zijn daarentegen zeker zwerfies, een selfie gemaakt met op de achtergrond zwerfafval, bijzonder door de minieme overlap (zwerf+fie), vandaar Aa*b (of toch maar A*b?). Iemand zou ervoor kunnen pleiten om zwerffie te schrijven. Een zwerfie is een aanklacht van het type kijk-ons-eens-met-zijn-allen-in-de-wereld, zoals de stemfie iets was van het type kijk-mij-eens-solo-electoraal-actief.

Soms heb je de selfie zélf nodig om te weten wat er bedoeld wordt, zoals met een felfie of een belfie. Beide zijn van Engelse makelij en ze betreffen achtereenvolgens een farmer ‘boer’ en een ‘achterwerk’ (bum). Privé-sfeer of niet, brelfies bestaan, breastfeeding + selfie en ook dat voorbeeld onderstreept het succes van dit type bouwsels in de meer eigentijdse taal. Maar inderdaad, kennis van de context is niet zelden gewenst want wat is bijvoorbeeld een shelfie? Of: wat bevindt er zich specifiek op de afgebeelde shelf?

In zwembroek liep de rechts-nationalistische Matteo Salvini enkele zomers geleden over Italiaanse stranden. Selfini wordt hij wel genoemd – een samentrekking van selfie en Salvini, omdat de vroegere vicepremier en toen nog leider van regeringspartij Lega overal met zijn kiezers op de foto ging. Type Aa*b net als zwerfie, ook al bevindt de selfie zich hier juist aan de voorkant van het woord en is de naam van de politicus meer naar rechts te vinden.

Matteo Salvini – niet in selfie (fragment via politico.eu)

Ging of gaat Hugo de Jonge in 2021 nu wel of toch niet naar Italië met vakantie? Tentje achterin de auto en rije. Waar hij ook verblijft, hij zal meer naar het advies van Tom Jan Meeus luisteren dan het voorbeeld van Salvini navolgen, veronderstel ik.

We vervolgen onze tocht – blijf aan boord.

Over Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen en actief in de journalistiek (Nieuwsblad van het Noorden, Radio Noord). Publicaties staan onder het kopje C.V.
Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

1 Reactie naar Een zomerserie over ‘taalsmeedsels’, bewust gecreëerde woorden: blending, portmanteau, samentrekking (6)

  1. Irina schreef:

    Een shelfie is absoluut en alleen met een boekenplank. (Ik fotografeer mijn boekenplanken liever zonder mezelf erbij.)

Laat een antwoord achter aan Irina Antwoord annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.