Een debat als deze in hedendaags Nederlands

• Als Thomas Bruning van de NVJ gevraagd wordt om te reageren op de overnameplannen van RTL door de DPG Media Group, zegt hij op het NOS Journaal dat dit “een Vlaams bedrijf is, die” (15.12.2023) en
• als Kees Boonman een dag later in Nieuwsweekend (MAX Radio 1) spreekt van “het midden die de boel bij elkaar moet houden”,
dan horen we bij beiden Nederlands dat we nimmer in een tekst van hen zouden zien. Het bedrijf krijgt als betrekkelijk voornaamwoord dat (en niet die) en dat is met bedrijf niet anders. In het hedendaagse gesproken Nederlands verdwijnt de gangbare voornaamwoordelijke aaanduiding. Tegenwoordig kan naar het-woorden verwezen worden alsof het de-woorden zijn.
De simpelste verklaring is dat het Engels alleen maar the ‘de’ als lidwoord heeft, maar daar wil ik het nu verder niet over hebben (zou Kees Boonman kunnen zeggen).

Wat vroeger verkeerd was en bijvoorbeeld op school ook fout gerekend werd (het bedrijf, die of het midden, die) is minder en minder onjuist. Daarom is het geen wonder dat de stenografen in de Tweede Kamer corrigeren (het was immers incorrect Nederlands) wat er in de vergaderzaal gezegd wordt. In die enerverende debatten van de afgelopen week konden we lukraak het volgende noteren:
• een debat als deze (Roelien Kamminga, voorzittter 13.12.2023)
• in zo’n debat als deze (Jesse Klaver, GroenLinks-PvdA 14.12.2023)
• een beroep die wij doen op (Dilan Yesilgöz 14.12.2023 in een van haar rollen)

Yeşilgöz wordt soms op z’n Turks geschreven, soms als Yesilgöz – de DVR is op dat punt niet altijd consequent.
Die grammaticaal onjuiste verwijzingen als een debat als deze worden in de Handelingen (veelal?) rechtgezet. Ook als Marieke Koekkoek (Volt) spreekt van handvaten leest zij later in het verslag terug dat zij handvatten heeft gezegd.
Maar als Klavers fractiegenoot Frans Timmermans de Handelingen terugleest, blijkt hij op 13 december 2023 beweerd te hebben dat er een precedent wordt geschept en zó staat het er ook en niet geschapen.

Wat de Dienst Verslag en Redactie van de Tweede Kamer soms wel en soms niet aan taal rechtzet, dat is een kwestie die ondergeschikt lijkt aan dat andere punt, het veranderende Nederlands die we tegenwoordig ook in ons Hoogste Orgaan van het democratische bestel frequent kunnen horen. Hóren, lezen nog niet zo vaak.

Over Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen en actief in de journalistiek (Nieuwsblad van het Noorden, Radio Noord). Publicaties staan onder het kopje C.V.
Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.