Van hier tot Tokio – Facetten (i)

Credits Natasja Ybema

Het is de twaalfde april 1988 als de Eerste Kamer de Defensiebegroting van 1988 behandelt. Is dat laat in het tweede kwartaal van het begrotingsjaar zelf? In ieder geval is Marie-Louise Tiesinga-Autsema (D66) er vroeg bij als zij volgens de Handelingen dit zegt: “In de Defensiekrant van 4 april 1987 stond vermeld dat er binnen Defensie een werkgroep zou komen die het aanspreekpunt zou zijn voor de toen pas opgerichte Stichting Homosexualiteit en Krijgsmacht. De maatregelen van de staatssecretaris ter zake getuigden van grote tolerantie die de aandacht heeft getrokken van hier tot Tokio. Wij waarderen dat.” Vroeg is mevrouw Tiesinga met de uitdrukking van hier tot Tokio – als de digitale zoekfuncties werken en de stenografen op dit punt voldoende precies geweest zijn, dan duikt hier voor het eerst die variant van het Nederlands op die zéker een mate van populariteit in de Tweede Kamer heeft gekregen.
Daar is Bibi de Vries (VVD) de eerste gebruikster als er beraadslaagd wordt over een Belastingverdrag met Malta op 24 juni 1997. Waar heeft de VVD precies moeite mee? “Wij hebben echter, net als het CDA, een enorm groot probleem met de terugwerkende kracht van het verdrag. Het zou namelijk moeten ingaan op 1 januari 1994. Ik zou haast willen zeggen dat het een terugwerkende kracht is van hier tot Tokio, maar het is passender om te zeggen dat het een terugwerkende kracht is van hier tot Malta.”
Woordspeling van een wat gewrongen soort: als een terugwerkende kracht van hier tot Tokio erreg lang is, is eentje van hier tot Malta dan juist iets minder lang en daarom minder ingrijpend voor de belastingbetaler die het betreft?

Het geeft in elk geval aan dat negen jaar na de Eerste ook de Tweede Kamer zich van dit vlotte, onderstrepende Nederlands is gaan bedienen en er zelfs op improviseert. In het kalenderjaar 1999 begint Tokio op gang te komen, maar de echte frequentie valt te observeren vanaf het parlementaire jaar 2011-2012 als Renske Leijten (SP) het tweemaal zegt, Tofik Dibi (GroenLinks) en Fatma Koşer Kaya (D66) elk eenmaal, Léon De Jong (PVV) in zijn korte eerste periode in de Tweede Kamer direct tweewerf. Ook Sybrand Buma (CDA) voegt zich bij degenen die naar Tokio verwijzen om woorden kracht bij te zetten. Het Kamerlid richt zich tot de oppositie: “Dat gaat werklozen kosten van hier tot Tokio. Ik wil een keer werkelijk zien wat de SP doet en niet de hele tijd dat halve verhaal horen.” Het betreft het Begrotingsakkoord 2013 (ook wel Lente- of Kunduz-akkoord) na de val van Rutte-I waarbij de SP voorstelt de hypotheekbezitters minder aftrekmogelijkheden te bieden.

In deze serie probeer ik een aantal kanten van die uitdrukking met Tokio (ook Tokyo) te belichten. Welke?

Laten we om te beginnen er eens proberen achter te komen, waar of bij wie en wanneer dit specifieke Nederlands is begonnen. Als cliffhanger eerst de constatering dat het Nederlandse Parlement het laat heeft ontdekt in 1988, het duurde een dertig jaar. De weg naar het Binnenhof is soms verrassend lang. Wordt vervolgd.

Over Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen en actief in de journalistiek (Nieuwsblad van het Noorden, Radio Noord). Publicaties staan onder het kopje C.V.
Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.