Prinsessen en vroegere vijanden van het volk
Het was een weldadigheidspsychose schreef Buurt van Nispen, die landelijke actie onder leiding van Mies Bouwman voor het invalidendorp in 1962. Op de foto’s van de vorige aflevering zien we Mies (na al die uren onveranderd onverwoestbaar ogend, premier Dick Schoof kan er na zijn optreden op de APB van 2024 een puntje aan zuigen) en op een ander zwart-witplaatje de beroemde cabaretier Wim Kan die ook nog kwam aanschuiven. Had hij niet als binnenkomer dat hij met het kabinet had overlegd en dat er toestemming was om nog 24 uur door te gaan?
In zijn Dagboek schrijft Kan (vindbaar via dbnl.org): “Fascinerend. Ik begon iets te voelen van een psychose. De mensen werden gek. Stapelgek. Maar in het goeie en dat zag je allemaal van vlakbij voor je neus gebeuren. Dat is televisie. Om 17.30 uur in dikke mist naar de rai. Heksenketel. Iedereen stapelgek en dolgelukkig door al dit overweldigend gebeuren!” Kan en Van Nispen waren het eens in het gebruik van die psychologische term – Van Nispen was sowieso een bewonderaar van Kan.
Op blz. 377 schrijft hij een aantal grappen op. Het is dan 8 januari 1967, de Oudejaars-conference van 31 december is al even voorbij, maar ook in het ambtelijke dagboek worden nog enkele komische teksten door Van Nispen vastgelegd, over Pieter van Vollenhoven, over Zijlstra, over Luns, Klompé. De juridische woordspeling dat De Quay een conditio sine quay non is wordt even expliciet vermeld als dat de prinsessen met vroegere vijanden van het volk huwden, Duitsland, Spanje en Schiedam. Misschien was Duitsland nog het meest op het randje, maar dat Van Vollenhoven uit Schiedam afkomstig was kon hem moeilijk aangerekend worden en de Tachtigjarige Oorlog was ook al even geleden met een vrede bezegeld.
Woordgrappen was iets waar Van Nispen van gehouden moet hebben, waarschijnlijk ook van het geven van komische speeches. Toen Piet de Jong minister-president werd verwelkomde zijn secretaris-generaal hem met een toespraak waarvan hij een aantal dagen later de toespelingen op diens marine-verleden nog in zijn dagboek vastlegde. Hij verwees naar de Jelle-submarine waar Kan geïnspireerd op The Beatles van zong voor Zijlstra, hij gebruikte woordspelingen met op- en onderduiken, als matrozen staan op het sloepdek, heel wat voor de boeg hebben – we gaan met u in zee. Die vriendelijke en humoristische De Jong zal hartelijk gelachen hebben bij zo’n sfeervolle ontvangst. De samenwerking tussen premier en SG werd er bij voorbaat door bezegeld. “De Jong en Van Nispen, ook katholiek, waren erg close met elkaar”, zo wordt Derk Ringnalda aangehaald, de opvolger van Van Nispen als SG in P.J.S. de Jong, een biografie. Van buitengaats naar Binnenhof (Jan Willem Brouwer, Johan van Merriënboer, Den Haag 2001:127).
Bij de verwelkoming van zijn oud-studiegenoot Jo Cals als MP greep Van Nispen naar een liedje van het destijds populaire Cocktail Trio: de formatie van Cals’ kabinet had hem vol bewondering doen denken aan een vlooiencircus. (blz. 306)
Politiek bijzonder is deze jaren de prominente aanwezigheid op de achtergrond van de vice-president van de Raad van State (van 1959-1972 was dat Beel) – talloze malen wordt van hem advies ingewonnen. Hij bekleedt werkelijk een scharnierfunctie tussen Soestdijk en Catshuis. Waarom Beel geen minister-president wilde worden? Op blz. 176 lezen we terloops dat hij kapitaal moest opbouwen in verband met zijn thuissituatie en nu kon hij extra inkomen genereren uit commissariaten. Wordt nog eenmaal vervolgd.
P.S. Er is inmiddels een tweede editie van de dagboeken verschenen (In dienst van negen premiers. De dagboeken van jhr. mr. A.J.M. van Nispen tot Pannerden 1946-1972 Amsterdam 2024). Nu in de vorm van een paperback, maar desondanks een mooi compliment aan de bezorgers Alexander van Kessel en Carla van Baalen en postuum aan de oorspronkelijke schrijver van de teksten.
