Op Schiphol vraagt een zevenjarige aan zijn ouders: “Wie kan sneller: een Eelde-vliegtuig of dit vliegtuig?”
Een eerdere vraag kwam elders uit de mond van een 6-jarige: “Gaat een straaljager altijd harder dan een Eelde-vliegtuig?”
Waar kinderen (in dit geval uit het Noorden) mee bezig kunnen zijn, het nabije vliegveld vergelijken met de grote broer in de Haarlemmermeer en een vliegtuig als persoon opgevat. Ze stellen hun vraag op een heel directe manier zoals blijkt uit Eelde-vliegtuig.
Toen ik die kindertaalnotities maakte, schreven we 1986 en 1988, onderhand een 40 jaar geleden. Toen vond ik de woordcombinatie van een geografische aanduiding als Eelde met een ander zelfstandig naamwoord moeilijk zo niet acceptabel.
Datzelfde gevoel krijg ik nog steeds als ik bij een Kamerdebat hoor spreken van een Amsterdambril of een woord als Amsterdamdiscussie: ik vind het onNederlands, net zo als een Bruggespeech (een lezing die iemand in Brugge houdt).
Door de grote aandacht voor in elk geval asielmigratie gaat het in het Parlement vaak over Dublin, de stad waar een akkoord bereikt is over het terugsturen van ongewenste vreemdelingen. Dat leidt de laatste tijd alleen al tot het noteren van woorden als Dublinakkoorden, Dublinclaimant, Dublinclaims, Dublincriteria, Dublinimplementatie, Dublinlanden, Dublinprocedure, Dublinstelsel, Dublinregeling, Dublin-overtreders enzovoort. Stuk voor stuk zou ik ze beschouwen als niet-passend binnen de gangbare regels van het Nederlands om niet te zeggen vreemdelingen en als mijn kinderen ze gebruikten dan had ik ze in het notitieboekje gezet.1)
Dat er zoveel van die Dublin-woorden zijn (dus woorden met Dublin erin) is begrijpelijk door het onderwerp, asiel heeft een zekere attentie de laatste jaren. De toegenomen frequentie komt ook door de herkomst van al die woorden, het Engels.
In Engelse kranten zijn er iedere dag reeksen voorbeelden van het slag Dublin Airport, Dublin bay, Dublin-born, Dublin City, Dublin footballer, Dublin raids, Dublin riots en Dublin Zoo aan te strepen. Simpelweg omdat het normaal is in het Engels dat hier ten opzichte van het ABN de binnenbocht neemt.
Geografische naam in combinatie met een zelfstandig naamwoord is intussen een gangbaar aan het worden anglicisme in het Nederlands. Dankzij de internationaal, zeg maar Engels geöriënteerde uitbaters van het gas dat onder de grond in Groningen zat of nog zit, duiken tegenwoordig met dank aan de NAM onNederlands aandoende namen op als Groningenveld, Marumveld en Warffumveld.
In Duitse kranten is het type weliswaar ook vindbaar maar véél minder en vaak anders bovendien. Duitse journalisten gebruiken hierbij vaak aanhalingstekens en geven daarmee aan: zo heet het nu eenmaal, Entschuldiging. Maastrichtkriterien moeten Duitssprekenden daarom een gruwel zijn, als woord. Sinds het Verdrag van Maastricht behoren EU-landen kritischer te zijn op hun schulden.
Nederlandse universiteiten wisten natuurlijk heel goed van dit verschil tussen nationaal en internationaal toen ze zich omdoopten tot (noem eens wat) Wageningen University en Tilburg University.
1) Het gaat hier niet om de inhoud maar om de naamgeving,- zó begint de EU op een website een toelichting van wat de Dublin Regulation heet, een aanpassing van de Dublin III Regulation: “On 23 September 2020, the European Commission adopted the New Pact on Migration and Asylum following consultations with the European Parliament, Member States and various stakeholders. The New Pact covers all the different elements needed for a comprehensive approach to migration. In particular, the New Pact recognises that no Member State should shoulder a disproportionate responsibility and that all Member States should contribute to solidarity on a constant basis.”
