Eigenlijk wilde ik in dit stukje weer een keer aandacht besteden aan de taal van zeg maar de minister-president van dit land, Dick Schoof.
Wat me bij Rutte nooit opviel, ieder antwoord op de wekelijkse persconferentie begint welhaast met “Nou” of met “Ja”. Wat bij de vorige premier ook niet erg opvallend was: onduidelijke articulatie of gemiddeld per conferentie diverse malen “zeg maar” zeggen bij een bijeenkomst met de vrienden van de media.
Erg persoonlijk of amicaal zoals Mark dat was, is Schoof tot dusverre evenmin. Toen Lamyae Aharouay (NRC) afgelopen vrijdag een kritische maar interessante vraag stelde, vergat Schoof om haar bij zijn beantwoording even te feliciteren met de toekenning van een journalistieke prijs – dat was net bekend geworden.*) Rutte was vanaf het begin een makker van (een aantal) journalisten.
Dat brengt ons direct op iets waar ik met enige schroom over schrijf. Ik heb me niet zo lang geleden weer bij de Rijksvoorlichtingsdienst aangemeld voor een attentiemail na verschijning van de letterlijke tekst van de wekelijkse premiers-pc. Was het in de tijd van Rutte sneller in elkaar gezet en verzonden dan in de tijd van Schoof? Nu kwam de letterlijke tekst pas op de maandag ter beschikking, bij Rutte gebeurde dat meen ik vaak op de dag van de wekelijkse PC.
Ik moet dus niet ondankbaar zijn, maar wás het vroeger een correctere tekst dan nu? Nou ja, ooit plaatste ik een kritische bijdrage over dat “mooie middel van de letterlijke “mediatekst”: van snelheid en prutsen” en nu ik wat in enkele uitgeschreven persconferenties van Schoof heb gebladerd, is die impressie van gepruts moeilijk te verdringen. Hieronder een paar voorbeelden uit de persco’s van dit kalenderjaar, waarin de RVD na al die jaren van Rutte toch wat gewend geraakt zal zijn aan de nieuwe premier. Ik vráág alleen en laat de Nederlandstalige lezer zitten met de antwoorden, af te leiden uit telkens een royaal geciteerde tekst van Schoof. De vragen gaan telkens schuil onder de vet gemaakte passage:
- En u heeft gelijk, de Kamer kan uiteindelijk besluiten door middel van een motie van wantrouwen, zeg maar de uiteindelijke bewindslieden of het hele kabinet er naar huis te sturen.
- En daarom vind ik het belangrijk om in dit geval de staatssecretaris in ieder geval een hart onderin te steken en ook te zeggen: laten we dit weekend even verder praten met elkaar.
- Maar de inhoudelijke uitgangspunten, die kunnen natuurlijk niet in ter discussie staan.
- Nou ja, dat was niet de bedoeling van de, zeg maar, traject in de Kamer eerder over btw.
- Maar één ding sluiten wij voorop, namelijk het functioneren van het ICC.
- U weet dat we ten aanzien van Gaza, tot voor kort, en hopelijk blijft dat, houdt dat ook stand, altijd hebben gepleit voor een staak te vuren.
- Het gaat niet terug naar mijn middelbareschooltijd. Ik heb er nog in de leringenraad gezeten.
- Nou, ze heeft ook gezegd dat, in de separaat ministerraad is om hierover uiteindelijk discussie te voeren, dat daar ook haar voorstellen worden besproken.
- En het is logisch dat Oekraïne dan het houdt.
- Nee, het kabinet staat nu voor dit.
- We hebben extra financiën geregeld voor de uitvoering en in het Memories van toelichting en in de nota naar aanleiding van het verslag zeg maar is expliciet ingegaan op een aantal vraagstukken die de Raad van State heeft gesteld (….)
- Want dat is echt cruciaal om griep te krijgen op migratie.
Ik hoef niet te weten, hoe de woorden van de premier precies worden verwerkt vóór ze als mediatekst zijn vastgelegd: luistert er iemand naar wat hij zegt of is het een apparaat dat zijn gesproken woord automatisch omzet in geschreven tekst?
Is er iemand die de eerste versie nog een keertje tegen het licht houdt en dan (om maar iets te noemen) TK corrigeert in wat de premier echt gezegd zal hebben (“Tweede Kamer”) of “Raad van State” in plaats van RvS?
Waar ik eigenlijk over wilde schrijven? Aanstaande maandag.
*) Aanvulling 14.03.2025: Schoof herstelde zijn omissie vandaag bij het wekelijkse persgesprek!
