Uit de laatste rapportage van het Sociaal en Cultureel Planbureau (gepubliceerd september 2024) bleek het vertrouwen van de Nederlanders in de politiek laag. En dat terwijl de in 2023 veruit grootst geworden deelnemer aan de laatste landelijke verkiezingen (PVV) met 37 Kamerzetels in het kabinet belandde. Ook de VVD die qua zetelaantal net achter GroenLinks/PvdA derde werd (24 ten opzichte van GroenLinks/PvdA de combinatie die samen 25 verwierf) maakt sinds Schoof deel uit van de coalitie, net als de NSC als nummer 4 met 20 zetels in de Tweede Kamer.
Is er in de Kamerdebatten hóórbaar sprake van een coalitie? Wanneer taal een indicatie mag geven: zeldzaam vaak spreken fracties van onze bewindslieden e.d. als ze hun eigen dienaren van de Kroon bedoelen en dus de anderen daarmee niet. Geert Wilders (PVV) bijvoorbeeld:
• “Onze bewindslieden in het kabinet — en nogmaals, het zijn kanjers; het zijn specialisten die ook nog met een groot politiek gevoel en motivatie het beste voor heel Nederland zullen doen” • “Ik neem het met trots op voor onze bewindslieden.” • Onze bewindspersonen zijn geen racisten.
Caroline van der Plas sprak ook exclusief van de BBB’ers toen ze zei: “Ik heb wel gezegd dat ik vertrouwen heb in onze bewindspersonen. Natuurlijk! Ik vraag mensen niet om iets te doen als ik geen vertrouwen in ze heb.” Nicolien van Vroonhoven (NSC) verdedigde tegenover Marieke Koekkoek (Volt) hoe “hoe onze bewindspersonen daarvoor aan de lat staan, dan zeg ik dat wij de beloftes die we hebben gemaakt over alles en dat goede bestuur meer dan waarmaken.”
Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD) ging daarentegen ietsje op afstand maar gebruikte intussen ook het bezittelijk voornaamwoord onze en beperkte dat tot de eigen partij: “(….) had ik ook een VVD-wensenlijstje meegegeven, maar nu wil ik vrije handen voor onze bewindspersonen”.
Misschien is dat de politieke betekenis van extraparlementair, die bewindspersonen verdedigen die namens de eigen club in het kabinet zitten – maar de anderen dus niet.
In de debatten in de Kamer spreken woordvoerders zich vooral helder uit als het een kritisch geluid betreft. Verklaart zoiets mede het geringe vertrouwen dat de politiek in de ogen van de vaderlandse bevolking heeft? Hoe vaak hoorden we in de Kamer niet spreken van zwendel en bedrog (zelfs van kiezersbedrog) om wat te noemen. Als dat sinds het aantreden van Schoof verminderd is dan zou het vertrouwen juist gegroeid moeten zijn. Bedrog horen we vooral bij monde van de oppositie, sprekers van Forum Voor Democratie voorop. Zwendel soms ook maar minder vaak, het meest in bijdragen van Marleen Haage (GroenLinks/PvdA) die toevallig afkomstig is van de politie.
Onzin kwam ten tijde van het kabinet-Schoof frequent langs, geregeld onderstreept door een voorafgaand woord als totale, complete, pure, klinkklare en ongelofelijke onzin alsof onzin op zich niet voldoende veroordelend is. Dat gebeurde onder meer uit de oppositie door de SP en JA21 maar ook van de zijde van PVV en BBB, kabinetspartijen tijdens Schoof. Er was sprake van iets wat betiteld werd als een onzinappreciatie van de kant van een kabinetslid en meer dan eens van onzinmoties, onzinargumenten, onzindebatten waarin onzinverhalen gehouden werden.
Ook deze taal kan niet bijgedragen hebben aan de vergroting van het vertrouwen in de Nederlandse bevolking in de landelijke politiek.
De politiek, in de periode-Schoof tot eind mei 2025 kwam dat woord meer dan 1500 maal in de Handelingen voor. De politiek – daarover ietsje nader. Wat voor soorten hebben we?
