VEEL MENSEN ACHTER DE BAL… sportjournalistieke taal (xvi)

Kijken we voor het concrete voornemen van de uitdrukking van vandaag eerst (als altijd met behulp van LexisNexis) naar een aantal citaten, afkomstig uit de pen = het toetsenbord van de sportjournalisten:

  • Inmiddels staan er meer mensen achter de bal, waardoor balverlies niet meteen dodelijk is.
  • (…) kreeg onvoldoende grip op het met veel mensen achter de bal spelende NSVV.
  • Een lastige ploeg, veel spelers achter de bal. En toch scoren we vier keer.
  • Een tegenstander die een beetje speelt als VVGZ, met veel mensen achter de bal.
  • We combineren er niet zo simpel doorheen als ze tien spelers achter de bal houden
  • Geinoord hield veel mensen achter de bal en gokte op een counter.

Veel mensen achter de bal is wat vroeger met een Italiaans begrip als catenaccio werd aangeduid. Het is een defensieve manier van spelen met als motto “niet verliezen door in het mes van de tegenstander te lopen”. Wat doet een ploeg die zó voetbalt, wat is het tegengestelde van hoog staan op het veld: ze proberen de wedstrijd in het slot te gooien. Meer oog voor je eigen doel dan voor dat van de tegenstanders. Geen lol aan.

SPORTJOURNALISTIEK (Van Dale)

In deze serie waren eerder onderwerp van aandacht: Vrouwen en kinderen eerst. Een listige afdaling. Stoeltje. Loopactie. De bal terugleggen. Als de brandweer. Het bos in. Renderen. Pielen. Pingelen. Vaste waarde. Uit je stekker. Een positie invullen. Hoog staan in het veld. In het mes lopen.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

IN HET MES LOPEN… sportjournalistieke taal (xv)

Het is geen saaiïge manier van zeggen zoals in de afleveringen over Renderen, Vaste waarde, Een positie invullen e.d. Het is zelfs een wat ruwe uitdrukking – we zien het beeld van een uitgaansavond voor ons, buiten in een drukke en donkere steeg. Link! Wat gebeurt er, door ons te vrijmoedig te bewegen vragen we als het ware om moeilijkheden. In de termen van Van Dale: “door te offensief te spelen een tegendoelpunt of nederlaag over zich afroepen”

  • Vlissingen loopt pas laat in het mes
  • SES ging vervolgens naarstig op zoek naar de overwinning, maar liep in het mes.
  • Als je maar naar voren blijft drukken tegen hen, loop je in het mes.
  • Nederland probeerde te antwoorden maar moest constant opletten dat het niet in het mes liep.
  • We wilden niet in het mes van RKC lopen.
  • Go Ahead waakt voor de counter van FC Den Bosch, “We hadden een trainer die alleen maar met druk vooruit wilde voetballen. Zonder dat hij daar de groep voor had. Hij vond echter dat we daar wel de groep voor hadden. We liepen in het mes en het was een gatenkaas achterin.”

Wie niet in het mes wil lopen kan tegenmaatregelen nemen: volgende aflevering. Minder hoog staan, minder druk vooruit of….

SPORTJOURNALISTIEK (Van Dale)

In deze serie waren eerder onderwerp van aandacht: Vrouwen en kinderen eerst. Een listige afdaling. Stoeltje. Loopactie. De bal terugleggen. Als de brandweer. Het bos in. Renderen. Pielen. Pingelen. Vaste waarde. Uit je stekker. Een positie invullen. Hoog staan in het veld.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

HOOG STAAN OP HET VELD… sportjournalistieke taal (xiv)

Hij moet eindelijk een keer uitdrukkelijk genoemd worden in deze reeks en niet impliciet zoals in de vorige aflevering, Louis van Gaal. Zijn geheel eigen kijk en benadering van het voetbalspel combineerde (combineert? wie zegt dat Van Gaal niet nog eens weer ergens coach wordt?) hij met zijn specifieke taal. Of het historisch klopt, wat geeft het: hoog staan op het veld zou typisch iets kunnen zijn wat uit de koker van Van Gaal komt. We zien hem in gedachten voor een bord staan waarop hij met de poppetjes schuift. Gymleraar. Theorie, in de praktijk is het veld een horizontaal vlak zonder hoog en laag.

De uitdrukking is de weergave van een offensief opgesteld team want een eind voor het eigen doel is het leeg:

  • Duitsland is nu begonnen met zijn twee backs allebei tegelijk heel hoog op het veld neer te zetten. Als twee buitenspelers eigenlijk.
  • Pastoor hoopte, met de backs Denzel Dumfries en Florian Pinteaux ‘hoog’ op het veld, een overtal op het middenveld te creëren.
  • Onbewust kiezen we buiten ons eigen stadion vaak voor zekerheid, staan we minder hoog op het veld. Van dat angstgevoel moeten we snel af.

Maar hoog staan levert wel een akelig gevaar op: volgende aflevering, morgen.

SPORTJOURNALISTIEK (Van Dale)

In deze serie waren eerder onderwerp van aandacht: Vrouwen en kinderen eerst. Een listige afdaling. Stoeltje. Loopactie. De bal terugleggen. Als de brandweer. Het bos in. Renderen. Pielen. Pingelen. Vaste waarde. Uit je stekker. Een positie invullen.

Posted in Uncategorized | 1 Comment

EEN POSITIE INVULLEN… sportjournalistieke taal (xiii)

We keren terug naar de afdeling boekhouden maar tegelijkertijd lijkt het alsof daar een bord staat opgesteld waar de trainer schuift met poppetjes, al dan niet voorzien van rugnummers. De coach – vooral een voetbalcoach – legt uit wat ieders taak is, hoe hij of zij zijn of haar positie moet invullen. Alsof het spel op het veld een kwestie van pen en een formulier is.

  • [Promes, rechtsback] Ik kan die positie invullen, mochten er problemen zijn.
  • Tegen De Bataven moest de creatieve middenvelder Ids Hannema deze positie invullen.
  • De Jong en Blind kunnen prima samen die positie invullen.
  • Ik ben een echte rechtsbuiten en kan die positie invullen, al ben ik geen Arjen Robben.
  • Ook over hoe we mijn positie invullen, hebben we vooraf gesproken.
  • “Op het middenveld ligt mijn kracht. Ik kan dan van ‘box tot box’ die positie invullen.”
  • Het was altijd Kevin [Strootman] en nu moet iemand anders die positie invullen.

Kortom: een positie invullen is spelen op een bepaalde plek op het veld. Neem dat gerust ruim.

SPORTJOURNALISTIEK (Van Dale)

In deze serie waren eerder onderwerp van aandacht: Vrouwen en kinderen eerst. Een listige afdaling. Stoeltje. Loopactie. De bal terugleggen. Als de brandweer. Het bos in. Renderen. Pielen. Pingelen. Vaste waarde. Uit je stekker.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

UIT JE STEKKER… sportjournalistieke taal (xii)

Het is nog geen specifieke uitdrukking voor deze serie maar let op, de sprong van de muziek naar de sportjournalistiek wordt momenteel gezet!*) Gisteravond werd het duidelijk, tijdens De Avondetappe (NOS 27.07.2019, na ruim 24’) en het wás al een gedenkwaardige zaterdag als we Teletekst mogen geloven: Kiki Bertens haalt de finale in Palermo, Kromowidjojo wint de eerste Nederlandse medaille in Zuid-Korea, de zilveren startplek is er voor Max Verstappen in Hockenheim. Maar bij De Avondetappe is Steven Kruijswijk te gast en hij lijkt uit een bizar Tour-slot als derde tevoorschijn te komen.
Dat is het nieuws van vandaag maar onverstoorbaar zit Steven op de hotelbank bij Herman van der Zandt (op de finishdag heeft de wielrenner elders verplichtingen, “bij een concurrent” roept een van de gasten op de andere locatie er heel attent tussendoor) en Herman vindt zijn gesprekspartner al de hele Tour zo evenwichtig: “Ben je niet één keer uit je stekker gegaan deze drie weken, één keer boos geworden?”

Nieuwere taal voor de sportverslaggevers, maar let op meneer Van Dale, noteer ‘m want hij is in aantocht, uit z’n/je stekker gaan ‘ontploffen, de zelfbeheersing verliezen’:

  • zoals de workshop mentale weerbaarheid er eentje is. Daar krijgt men handvatten aangereikt hoe om te gaan met agressie en met verbaal geweld. Want soms willen coaches wel eens de werkelijkheid uit het oog verliezen. Pas nog is er een wedstrijd gestaakt omdat een coach uit z’n stekker ging.
  • Nu ik zelf trainer ben, denk ik af en toe aan die ingreep van Wim Jansen. Het heeft geen zin om heel vaak uit je stekker te gaan. Die momenten moet je heel bewust kiezen, want alleen dan heeft het impact.
  • In de matte wedstrijd tegen play-offkandidaat SCHC vorige week verloor Hurley met 3-1 en liepen de jonge meisjes in de rust met tegenzin naar de kleedkamer. “Ze wisten dat Rick weer uit z’n stekker zou gaan, want dat doet hij drie keer per jaar,” vertelt Mathijssen – type intelligente rouwdouwer – die naar eigen zeggen af en toe afgeremd moet worden.
  • In de volksmond betekent het: met zijn allen als een volkomen krankzinnige juichen na een doelpunt. Compleet uit je plaat gaan. He-le-maal uit je stekker gaan, waarbij de diverse ledematen als het ware hun eigen ongecontroleerde gang gaan, alsof ze los komen van de groep rondspringende mensen.

Succes iedereen vandaag, in Parijs, in Palermo, Hockenheim en in Gwangju. Wij volgen jullie actief, hangend in de hitte of in de regen voor de buis in Nederland.

*) Ander taalnieuws van gisteren: op deze positie hoort volgens Jakob Rees-Mogg een dubbele spatie maar ik houd het bij één, ik rij ook niet links.

SPORTJOURNALISTIEK (Van Dale)

In deze serie waren eerder onderwerp van aandacht: Vrouwen en kinderen eerst. Een listige afdaling. Stoeltje. Loopactie. De bal terugleggen. Als de brandweer. Het bos in. Renderen. Pielen. Pingelen. Vaste waarde.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

VASTE WAARDE… sportjournalistieke taal (xi)

We keren na het renderen van aflevering viii terug naar de bedrijfseconomische sferen in de sporttaal met de aanduiding vaste waarde. Wat zegt Van Dale, “iem. die een niet weg te denken rol speelt of positie inneemt in een geheel, m.n. speler met een constante functie in een team”. Is de indruk juist dat het vooral iemand betreft in de verdediging?
Niet weg te denken inderdaad, de speler die het etiket vaste waarde bezit wordt altijd opgesteld en zal maar zelden gewisseld worden. Belangrijke eigenschap van zo iemand: nooit fysiek malheur!

Wat zeggen de sportjournalisten zoal:

  • De 1,87 meter lange Álvarez, die een vaste waarde is in het Mexicaanse elftal, kost zo’n 15 miljoen euro en reist op korte termijn af naar Amsterdam.
  • De spits is ervan overtuigd dat hij dit seizoen kan uitgroeien tot een vaste waarde voor NAC.
  • Wat mijn doel is bij ASWH? Ik wil hier uitgroeien tot een vaste waarde.
  • Het had zomaar gekund dat Adam Maher nu al enige jaren vaste waarde van FC Utrecht was geweest.
  • De 26-jarige Leusdenaar is al acht seizoenen een vaste waarde aan de linkerflank van de zondagploeg van Roda’46.

Er zijn allerlei sportbegrippen die door coaches of managers ingevoerd zijn en die in feite een financieel-technische, boekhoudachtige basis hebben. Vaste waarde doet denken aan aandelen of obligaties waarmee de bezitter weinig risico loopt. Of een munt die safe is als…., eh welke bank is er tegenwoordig safe?

SPORTJOURNALISTIEK (Van Dale)

In deze serie waren eerder onderwerp van aandacht: Vrouwen en kinderen eerst. Een listige afdaling. Stoeltje. Loopactie. De bal terugleggen. Als de brandweer. Het bos in. Renderen. Pielen. Pingelen.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

PINGELEN… sportjournalistieke taal (x)

Pielen lijkt wat op pingelen en dat is zowel het geval naar de vorm als naar de inhoud. Voor de een zal pingelen allereerst met een muziekinstrument geassocieerd worden, een toetsenbord of wellicht een ukelele, voor de ander allicht met ‘afdingen (in de handel)’. Maar in deze serie staat de sportieve inhoud centraal. Kijk naar enkele citaten uit een aantal kranten:

  • Laat ze het in Mexico niet horen na zijn tuimeling op het Wereldkampioenschap van 2014, maar bovenal zullen we de voetballer Arjen Robben herinneren als een modelprof die zijn loopbaan lang bleef pingelen met de drift van een kind.
  • Beerensteyn, een pittige, krachtige dribbelaar, was nauwelijks in het veld toen ze vol flair aan het pingelen sloeg en de bal met overzicht passte op Miedema.
  • (…) Vivianne Miedema, die soms te lang liep te pingelen, verzuimde het af te maken
  • Dan gaan we pingelen, terwijl we elkaar juist de bal moeten gunnen

Pingelen is een bijzonder vooral met voetbal verbonden woord, een teamspeler die graag voorkomt in combinatie met andere werkwoorden:

  • [Rapinoe] Ze is opportunist. Rennen, pingelen, schieten, duels aangaan. Echt een publieksspeler, met een rozig tintje in haar blonde kapsel deze keer.
  • Goochelen, toveren of pingelen.
  • Lekker kappen en draaien, pingelen en vooral doelpuntjes maken.
  • Dribbelen, pingelen, draaien, dat is voetbal.
  • Dribbelen, drijven, pingelen, tot hij niet meer kon.

Van Dale geeft in z’n omschrijving een waarde-oordeel mee, lijkt het: “de bal te lang bij zich houden, te veel tegenstanders willen passeren”. Soms, meneer Van Dale, maar niet altijd. Kijk maar naar Rapinoe of hoe we ons Robben herinneren.

N.B. Een pingel was vroeger een ander woord voor ‘pennel, penalty’ maar pingelen is dus níet hetzelfde als een strafschop nemen.

SPORTJOURNALISTIEK (Van Dale)

In deze serie waren eerdere onderwerpen: Vrouwen en kinderen eerst. Een listige afdaling. Stoeltje. Loopactie. De bal terugleggen. Als de brandweer. Het bos in. Renderen. Pielen.

Posted in Uncategorized | Leave a comment