Vizekusen: een psychologisch bedoelde constructie. Blendings (1)

Het is een bijzondere dag in de Duitse Bundesliga – dit gaat over voetbal. Op één wedstrijddag komen er twee Nederlandse trainers in actie. Good old Huub Stevens mag eventjes proberen, Schalke 04 uit het slop te trekken nadat de zoveelste man aan het roer daar is ontslagen. Maar is degradatie van Schalke dit seizoen nog te voorkomen?
Aan de andere zijde van de ranglijst figureert Peter Bosz, die na zijn indiensttreding bij Bayer Leverkusen desgevraagd aan journalisten uitlegde dat zijn familienaam wordt uitgesproken alsof het in het Duits “Bosch” was. Eenvoud als kenmerk van het onjuiste.

Leverkusen staat momenteel bovenaan de Bundesliga en vanavond om half zeven begint het Topspiel tegen Bayern München: ja, het is in Duitsland óók mogelijk dat de FCB níet bovenaan staat.
In een voorbericht op het treffen schrijft de Süddeutsche Zeitung een stuk over van persbureau DPA – maar het had net zo goed direct uit Zuid-Duitsland kunnen stammen. Waarom: er wordt geattendeerd op de bijnaam van Bayer, Vizekusen.

Dat is wat in de internationale morfologie bekend staat als een blending, delen van twee woorden gemixt tot één nieuw product. Voorop Vize ‘vice’, gevolgd door een stuk van Leverkusen. De club heeft die titel toegekend gekregen “wegen seiner verpassten Titel und häufigen zweiten Plätze”. Vizekusen is eigenlijk ‘Leverkusen de eeuwige tweede’. Bosz houdt er niet van, hij wil altijd winnen.
Maar juist omdat het er vandaag om gaat en omdat misschien het Herbstmeisterschaft wat op het programma staat, juist daarom is het allicht geen toeval dat opeens Vizekusen weer opduikt: taal als onderdeel van de psychologische strijd voorafgaand aan het moment dat de bal gaat rollen.

Blendings, mengvormen, ze komen in het Nederlands misschien wat minder voor dan in het Duits of het Engels, talig zijn ze interessant genoeg om er nu en dan eens op te attenderen.

Fragment website Süddeutsche Zeitung

P.S. Nu het zaterdagmiddag is en over Bayern München gaat: Arjen Robben en Franck (zeg in het Duits “Fronk”) Ribéry werden als gevaarlijk aanvalsduo wel als Robbéry aangeduid: dat was een lovende blending. Zie ook een eerder stuk in dit blog: http://siemonreker.nl/2020/06/07/het-mixen-van-woorden-en-namen-de-rok-van-een-minister-het-duo-evenscherp-en-lubbers-mainportbeleid/

Aanvulling 19.12.2020: De wedstrijd eindigde vanavond in feitelijk de laatste seconde van de extra speeltijd met een doelpunt voor Bayern München, dat daarmee won…. (1-2) en aan het eind van dit kalenderjaar boven aan de ranglijst staat. Tweede? Bayer Leverkusen.

Over Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen en actief in de journalistiek (Nieuwsblad van het Noorden, Radio Noord). Publicaties staan onder het kopje C.V.
Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.