Een zomerserie over ‘taalsmeedsels’, bewust gecreëerde woorden: blending, portmanteau, samentrekking (15)

Aandacht voor de vele voorbeelden van samentrekkingen c.a. in het Duits (zie onder andere aflevering 10 en aflevering 12) verplicht bijna om ook nog eenmaal in het bijzonder naar het Engelse taalgebied te kijken, dat van de VS. Misschien is het door het volumineuze van het geluid geweest dat dit soort taal me vooral is opgevallen ten tijde van POTUS Donald Trump en diens MAGA-beweringen. POTUS (let op de kapitalen) is de afkorting van de vigerende President Of The United States. Trump werd dat onder de (niet geheel originele) leuze Make America Great Again: MAGA. Allemaal van het type ABC. Wat dat streven ook behelsde, zijn helpers waren de Republikeinen met als nummer 1 de VPOTUS Mike Pence. Nu ja, helpers, met uitzondering van de RINO’s het scheldwoord voor de beesten die Republican In Name Only zijn. Ja, Trump houdt van beledigen en schelden, er is een hele website bij de New York Times aan gewijd. Vooral woordspelingen met namen scoorden bij hem hoog toen Trump nog mocht twitteren.

Trump-beledigingen verzameld door New York Times

Voor een deel is het typische taal uit de sector waar we het hier deze zomer over hebben, ook al is het zeker niet specifiek voor Trump c.s. Ook zonder Potus Trump bestaan SCOTUS en FLOTUS, het Hooggerechtshof en de First Lady van Amerika. En ook zonder Trump wordt in de USA-politiek graag het slot van het woord momentum gebruikt om iets actueel-spannends uit te drukken. Tijdens de kandidaatstellingstijd in de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2019/2020, dat wil zeggen bij de Democraten, werd er bij een eerste goede uitslag van een voorverkiezing uit de sfeer van Amy Klobuchar gesproken van een Klomentum. Bij Super Tuesday (van 3 maart 2020) viel de aanduiding Joemomentum door de scores van Joe Biden. In Klo– en Joe– klinkt de vocaal van het oorspronkelijke mo– van momentum door: het zijn dus woorden met een sterretje.

Vanuit Republikeinse hoek werd Bidens zoon Hunter een aanvalsobject toen pa succesvol bleek, onder meer blijkend uit de taal: Hunterghazi was het (zogenaamd) betekenisvolle etiket in die strijd. Het slot van het woord is het einde van Benghazi, de plek van een Islamitische aanval op het Amerikaanse consulaat daar in 2012, toen Hillary Clinton minister van Buitenlandse Zaken was. De vraag was of er voldoende militaire steun geregeld was en het verwijt (van de zijde van de Republikeinen) aan haar dat dit niet het geval was. Daarmee werd het woorddeeltje -ghazi een politiek negatief slotstukje.

WP 23.09.2020 (Deeltje uit opinie-artikel van Greg Sargent en Paul Waldman.)

Amerika, het land van televangelicals (television + evangelical) maar ook van de Muppets = marionettes + puppets. Het was althans ten tijde van Trumps presidentschap een poosje ook het land van Javanka = Jared + Ivanka (Kushner). Het is al veel langer het land waar op allerlei grenzen tussen staten geografische mix-aanduidingen voorkomen van het voorbeeld Calexico en Mexicali, plaatsen waarmee zowel de band met Californië als de nabijheid van Mexico uitgedrukt staat. Let op: twee verschillende typen, Ab versus AB.

Politiek veel interessanter – én akeliger – is de kwestie van de Gerrymandering: Gouverneur Elbridge Gerry van Massachusetts tekende in 1812 een wet waarmee de verkiezingsgrenzen in de regio Boston zó getekend werden dat dat voor zijn eigen partij zeer voordelig uitpakte. De vorm van de grenzen deed denken aan een mythologische salamander, vandaar gerry-mander. Type Aab.

Is er zoiets als het kortste taalsmeedsel? Nemen we als voorbeeld van kortheid deze Engelse humor waarbij gevraagd wordt naar de inhoud van het begrip ‘mythe’: “What is a myth?” Het komische antwoord is dat een mythe “a female moth” is. Voor het goede begrip moeten we de woorden miss + moth bij elkaar optellen. Voor een beetje lispelend persoon is het resultaat mith, klinkend als “myth”. Dit is ook naar de letter een korte uitkomst waarbij met A begonnen wordt (miss) maar dat wordt snel verdrongen door B, het woord moth. A*Bb is de typering van de oplossing van dit komische raadseltje.

Still going strong.

We varen nu echt de havenmond binnen en op het laatst wordt het nog even binnenlands politiek spannend: vol verwachting afkoersen op de voorlaatste aflevering.

Over Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen en actief in de journalistiek (Nieuwsblad van het Noorden, Radio Noord). Publicaties staan onder het kopje C.V.
Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.