Van hier tot Tokio – Facetten (viii)

Credits Natasja Ybema

Naast Tokio zien we dus (al geruime tijd) Timboektoe en bijvoorbeeld Rio de Janeiro als belangrijke steden die in alle vaagheid ‘ver weg’ aangeven en langs die weg een dubbele streep zetten onder de inhoud van het beweerde. Anders dan hun buitenissige naam voor Nederlandse oren en inderdaad grote afstand op de wereldkaart ten opzichte van ons land, lijkt er geen concrete reden om nu net aan deze namen te denken. Daar zijn er veel voorbeelden meer van – zie in het vervolg – maar in het patroon van hier tot X passen ook namen die daar op heel andere gronden zeer bewust een plek kregen.
Vaak is er gekozen voor Rome als er in woorden letterlijk een afstand van iets tussen pakweg 1000 en 2000 kilometer overbrugd moest worden of meer. In het Rotterdams Dagblad bijvoorbeeld: “In heel Rotterdam ligt ongeveer 2300 kilometer aan riolering, een afstand van hier tot aan Rome.” Daarmee wordt concrete inhoud gegeven aan de veelheid aan rioleringen die Rotterdam bezit – veel, want Rome ligt ver weg. Net zo: “Dagelijks liep ze 20 kilometer rondom Amsterdam, drie maanden lang, tot ze in totaal 1.623 kilometer had afgelegd, een afstand van hier tot Rome.”
Maar van het letterlijke is de overgang naar figuurlijk gebruik mogelijk, zo laat een brievenschrijver in het AD zien die rept van “een alcoholpromillage van hier tot Rome” – een promillage uitgedrukt in de vorm van een enorm aantal kilometers, dat is even overdreven als de Carmiggeltiaanse lange tenen van hier tot aan Tokio. Het is taal voorzien van een aantal komische uitroeptekens.

Alexandrië is door de schrijver Willem van Toorn vast niet toevallig gebruikt in deze tekst: “Het verhaal van de vaste boekenprijs heeft langzamerhand een baard van hier tot Alexandrië”. Een baard van lengte geeft uitdrukking aan een lange of zeer lange duur – dat Alexandrië gekozen is is een fraaie combinatie van afstand (hélemaal in Egypte, dus de baardlengte bedraagt minstens 5000 kilometer) én binnen het kader van de prijs van boeken een verwijzing naar de legendarische bibliotheek van die plaats, allicht de beroemdste uit de klassieke oudheid.

Silicon Valley ligt ook op grote afstand, het is dé plaats of liever regio in Californië waar de opmars van de digitale wereld is begonnen door de vestiging van technologische firma’s aldaar. Het startte met de concrecte productie van siliconen-chips in de betrokken vallei. Wat zal de afstand tot Utrecht zijn, 9000 kilometer? Zoals Willem van Toorn naar Alexandrië greep voor de relatie met boeken, zo deed Georgina Verbaan dat door te schrijven op haar website over borstomvang die stof deed opwaaien “van hier tot Silicon Valley”. Ze benutte het gegeven dat siliconen ook gebruikt worden als implantaat bij borstamputaties en bij borstvergrotingen.

In de journalistiek zien we vaak – nou, erreg vaak – dat dergelijke directe relaties tussen het weergeven van iets groots, indrukwekkends met behulp van de vaste combinatie van hier tot X. Daarbij is X een stad die een concreet verband bezit met wat er in de betreffende tekst beweerd wordt. Simpel voorbeeld uit een grote hoeveelheid: schrijven over commerciële vrouwenploegen en ambities van die schaatssters van hier tot Sotsji (Rusland). Dat gebeurt om geen andere reden dan dat daar de Olympische Winterspelen gehouden zullen worden (2014). Sotsji aan de Zwarte Zee is voor ons ver weg zoals álle plaatsen in Rusland op grote afstand lijken te liggen én er is een passende aanleiding voor (in dit geval) de hoeveelheid ambities. Wordt vervolgd.

Over Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen en actief in de journalistiek (Nieuwsblad van het Noorden, Radio Noord). Publicaties staan onder het kopje C.V.
Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.