Woorden in de Kamer (2020-2023) (8)

Jaloeziebelasting, piepelen en oplichterij

Politieke partijen hebben nogal eens de neiging naast meer algemeen gangbaar Nederlands hun eigen taal te spreken. In Dat gezegd hebbend (Assen, 2018) wijs ik op de confessionele taal variant die hoorbaar is bij SGP en CU. Zie in dat boek onder: Aankleve; Alleenlijk; Allengskens; Bereids; Consciëntie; Euveldaad; Fiolen; Gaarne; Gans en ganselijk; Nopens; Ontveinzen; Onzent, ten –; Ootmoed; Reverentie; Zeide. Maar kijk ook onder Aangelegen punt; Beslag (onder het – van); Exegese; Inscherpen; Spaarzamelijk; Ten diepste (en misschien Geporteerd van; Zware wijs). Oppositietaal is niet zelden van zwaarder of ronduit zwaar kaliber. In de periode van 2020-2023 viel bijvoorbeeld 8x jaloeziebelasting. Heeft met huizen te maken. Afgezien van Attje Kuiken (PvdA) die dat begrip aanhaalde uit de wekelijkse persconferentie van minister-president Rutte, was deze fiscale aanduiding voorbehouden aan Wybren van Haga (die onder verschillende groeperingen in de Kamer optrad maar vanaf zijn tijd bij de VVD onveranderlijk op de rechtse flank maar die ook met huizen te maken heeft). In diezelfde hoek was het gewoonte om in plaats van vaccinatie te spreken van injectie, zoals juist daar de officiële betiteling Spreidingswet vervangen werd door Dwangwet. Forum Voor Democratie heeft het patent op kartel, net als op de veel minder vaak vallende woorden hegemoon en Ida-veld. Afgezien van sommige sprekers die zich er tegen verzetten, wordt het uit Trumpiaans Amerika overgenomen begrip hoax (als zelfstandig woord of als deel van een samenstelling (coronahoax, racismehoax en vooral stikstofhoax) zogezegd eerlijk verdeeld door Pepijn van Houwelingen (FVD), Wybren van Haga en Martin Bosma (PVV) toen de laatste nog aan debatten deelnam en dus ook in 2020-2023.

Bij de negatieve termen valt bijvoorbeeld geklungel op (voor een groot deel in het debat gebruikt door de PVV), zoals zwetsen, zwetsverhaal e.d. typerend zijn voor PVV-woordvoerders, fractieleider Geert Wilders in de eerste plaats. Iets vergelijkbaars geldt voor een vorm van het werkwoord piepelen. De overgrote meerderheid van de piepel-gevallen komt voor rekening van PVV’ers, in hun voetspoor doen FVD (2x), JA21 (2x) en 1x DENK in de verte mee. Iets dergelijks zien we bij het bezigen van een term als oplichterij: dat is vrijwel uitsluitend hoorbaar in PVV-bijdragen en dan geregeld voorzien van een specificerend bijvoeglijk naamwoord (smerig, puur) of als deel van klimaatoplichterij. Door hun relatief beperkte gebruik is simpel na te gaan voor welk deel van de Kamer dit typerend is. Bij een begrip als terreur is dat veel bewerkelijker (terreur komt in deze paar kalenderjaren van 2020-2023 een 500x voor, wat voor een begrip van dit zware gewicht en in deze jaren zogezegd woest veel is).

De aanduiding open grenzen heeft in deze periode twee betekenissen, afhankelijk van degene die het woord voert. Als verdediging van economie en handel of Europa is het vooral hoorbaar vanaf een partij als de VVD en vandaaraf verder via het centrum naar links in een positieve connotatie. Negatief is het daarentegen vooral vanaf de rechterzijde en dan voor alle helderheid in combinatie met andere woorden die dus met diezelfde open grenzen geassocieerd worden:

• zelfhaat, multikul, open grenzen en klimaatgekte (Geert Wilders, PVV)

• uw beleid van open grenzen en het binnenhalen van de multiculturele samenleving, de massa-immigratie en de discriminerende islam (Geert Wilders, PVV)

• de open grenzen van deze premier, die ons land in sneltreinvaart heeft weggegeven, die alle immigratie- en asielrecords heeft gebroken (Geert Wilders, PVV)

• Al tien jaar lang open grenzen, aanslag na aanslag na aanslag. (Geert Wilders, PVV)

• de huidige open grenzen, die bewezen hebben dat terroristen Nederland binnenkomen en al in Nederland zijn? (Sietse Fritsma, PVV)

• de open grenzen, het asiel- en immigratiebeleid (Thierry Baudet, FVD)

Woorden worden in een politieke context gesproken. Als ik het goed zie: in de eerste vier maanden van het kalenderjaar 2024 heeft Geert Wilders de aanduiding open grenzen nog niet in de mond genomen in de Kamer. Het was de tijd dat de met afstand grootste fractie in gesprek was over deelname aan een nieuw kabinet.

Over Siemon

Siemon Reker (1950, Uithuizen) was hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen tot aan zijn emeritaat in 2016. Eerder was hij onder meer streektaalfunctionaris van de Provincie Groningen en actief in de journalistiek (Nieuwsblad van het Noorden, Radio Noord). Publicaties staan onder het kopje C.V.
Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.