Voorzitter Martin Bosma was geheel zichzelf toen hij de stenografen van de Tweede Kamer, zeg de Dienst DVR, prees voor hun werk. Hij zei volgens de Handelingen: “Daarom zitten de mensen die al onze briljante woorden voor de eeuwigheid vastleggen vandaag even in de Voorzittersloge.”
Geheel zichzelf ja, want eigenlijk altijd spottend en/of strooiend met grapjes (wat op hetzelfde neer kan komen). Bovendien: als er iemand in de Kamer is die gek is op woorden als of met eeuwig erin dan is het Bosma. Ik bladerde op zoek naar het gebruik van dat woord wat door de Handelingen van het lopende kalenderjaar, 2024.
Wanneer een van de leden op de nipper nog iets wil corrigeren zoals de tekst van een motie of een onjuist uitgebrachte stem, dan zegt de voorzitter, niet eenmaal maar talloze malen iets in deze sfeer:
- We nemen het op in de Handelingen. Het is voor de eeuwigheid vastgelegd.
- (Graag opnemen in de Handelingen, alstublieft.) Dat is bij dezen voor de eeuwigheid gebeurd
- (Een vooraankondiging tweeminutendebat:) Kijk, dat wilde ik even horen, voor de eeuwigheid.
- (Nog even toch steun voor een debat-aanvraag.) De voorzitter: Nou, voor de eeuwigheid.
- (wij worden geacht tegen te hebben gestemd.) De voorzitter: Dan is dat bij dezen voor de eeuwigheid opgenoteerd.
Dat is een dubbel grapje van Bosma met ook nog een versmelting van opschrijven en noteren.
Afgezien van het gewoonste, versterkend-bijwoordelijke gebruik van eeuwig in de betekenis ‘ontzettend’, zoals in eeuwig zonde, eeuwig jammer, eeuwig dankbaar is eeuwig iets voor juristen zoals eeuwigdurende renten, zeg maar zonder horizonbepaling.
Verder is het woord net zo serieus van inhoud maar dan toch vooral iets voor de protestantse woordvoerders in de Tweede Kamer en dan moet je soms nóg meer denken aan een langdurige toekomst en wellicht nog verder weg. Zo verontschuldigt Mirjam Bikker (CU) zich voor haar gebrekkige Fries: “Voorzitter, tige tank. Daarmee houdt mijn Fries ook op, want de andere Friezen in mijn partij zeggen: Mirjam, dat kan je niet. Je moet dus ook weten wat je nog te leren hebt in de eeuwigheid.”
Zo attendeerde André Flach (SGP) op leesvoer: “Maar ik kan hem dan een nog verdere grondige studie van de drie boeken van Salomo aanbevelen, met diepe lessen voor tijd en eeuwigheid.” en zo citeerde Chris Stoffer (SGP) net zo predikantesk: “Ik ben de Opstanding en het Leven; die in Mij gelooft zal leven, al ware hij ook gestorven. En een iegelijk die leeft en in Mij gelooft, zal niet sterven in der eeuwigheid.”
Ineens kan er vanuit de voorzittersstoel dus iets gezegd worden wat op de eterniteit betrekking heeft, tenminste als Bosma die functie uitoefent. Maar hij let ook verder scherp op en geeft desgewenst commentaar. Als voorzitter. Neem het volgende dialoogje, ingeleid door de Zeeuwse domineeszoon Hugo de Jonge, dan nog in een van zijn ministeriële rollen (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) en dus als apprecieerder van amendementen in dit geval betrekking hebbende op betaalbare huur. Het betreft 24 april 2024. Ik moet waarschuwen: ik vergiste me – maar dat komt verderop. Feit blijft dat een Kamerdebat ineens een verrassingsparty kan blijken te zijn.
De voorzitter: Die amendementen krijgen beide oordeel Kamer. Ik weet alleen even niet wie eerder naar de interruptiemicrofoon liep. Mevrouw Keijzer zegt dat dat meneer Paternotte was.
De heer Paternotte (D66): “Aan onze God en Vader komt de eer toe tot in alle eeuwigheid”, Filippenzen 4:20. Ik vind het dus heel erg goed dat de minister hier aangeeft dat het niet per se hoeft te gelden voor de nieuwbouwopslag van deze minister.
Minister De Jonge: Ook D66’ers kunnen een keurige christelijke opvoeding hebben genoten. Ik zie u heel verbaasd kijken, maar ik ben hier niet verbaasd over.
De voorzitter: Ik vraag me af waar het mis is gegaan.
Minister De Jonge: Ja, dat wel.
De heer Paternotte (D66): Het was op de Dominee Sandersschool in Maarssen-Dorp. Maar dat geheel terzijde. (….)
De minister ziet dat de voorzitter verbaasd kijkt als iemand van D66 een bijbeltekst citeert – uit het hoofd. Hugo de Jonge zegt dan dat hij niet verbaasd is over deze protestantse basis van Paternotte en de voorzitter, de Voorzitter!, vraagt zich vervolgens hardop af waar het in de persoonlijke ontwikkeling van Paternotte is mis gegaan.
Typisch Martin Bosma, dacht ik, en zijn hele ingrijpen is weer eens getriggerd door het vallen van een woord met eeuwig. Hij kiest in dit jubileumjaar van de Kamer ook opmerkelijk vaak een openingstekst (ook wel gedicht genoemd) waarin dat woord eeuwig opduikt. Maar toen ik via DebatDirect terugkeek zag ik een ánder Kamerlid als voorzitter figureren: Gidi Markuszower. Het zal toeval zijn dat hij op één lijn te plaatsen bleek met Martin Bosma, ook PVV.
