Woorden in de Kamer (2020-2023) (10)

Meninkjes in een D66-krantje, mevrouw de Stasicretaris

Totdat hij aansluitend aan zijn verkiezing tot Kamervoorzitter de hamer in de hoogte hief, hanteerde Martin Bosma (PVV) de taal als het wapen waarmee hij politieke tegenstanders sloeg. Bosma is verbaal de meest begaafde spreker van het PVV-smaldeel dat in dit opzicht vanaf 14 december 2023 aan gevarieerde hardheid verloren moet hebben. Daarbij had Bosma het in de hier bekeken periode van 2020-2023 vooral gemunt op D66 – hij koppelde leden van deze partij aan begrippen als elite, geitenwol en grachtengordel. In het verlengde van D66 vormden PvdA’ers een mikpunt.

Kenmerkend voor Bosma zijn diens aanvallen op de Publieke Omroep, door hem bij voorkeur als staatsomroep gekwalificeerd (in Bosma’s voetspoor soms ook door de FVD en Van Haga), getuige een kleine greep Bosma-citaten uit de Handelingen: De staatsomroep is onder een D66’er verworden tot een politiek strijdmiddel. En mevrouw Kaag kreeg laatst anderhalf uur reclamezendtijd op de staatsomroep. Staatsomroep NPO66 levert volop nepnieuws. Durf maar eens te zeggen dat het géén staatsomroep is. We zijn jarenlang voorgelogen, en niet zo’n beetje ook, door de staatsomroep, de NPO, over de vermeende banden die er zouden zijn tussen president Trump en Rusland. “Herhaling doet het geleerde beklijven” konden we vroeger bij Nederlands leren.

Klonk dit allicht luidruchtig, in alle stilte-van-de-taal voorzag Bosma zijn bijdragen naar verhouding veel en vooral zeer ongebruikelijke verkleinwoorden – daarmee zette hij zijn mikpunt van kritiek als klein en onbeduidend neer. Dedain. De NRC noemt hij het krantje van Soros en het D66-krantje. Hij verzucht: “Op de cruciale plekken in onze samenleving zitten allemaal dezelfde mensen, met dezelfde meninkjes en dezelfde antipathieën. Het geurt daar altijd naar NRC Handelsblad, VPRO, D66 en GroenLinks.” Bosma spreekt van politiek correcte wokemeninkjes van mensen met subsidiebaantjes en hij constateerde in links-liberale kringen allemaal van die modetjes en van die grillen. Frans Timmermans noemt hij “lid van het splinterpartijtje Partij van de Arbeid, met negen zeteltjes”. Het CDA en GroenLinks voorzag hij van dezelfde kleinerende kwalificatie.

Cabaretesk het hoogtepunt – politiek in mindere mate – zijn Bosma’s vondsten waarmee hij een tegenstander wegzet zoals op de manier van 1 juni 2023. Het gaat over staatssecretaris Uslu (D66) en haar houding tegenover de omroep Ongehoord Nederland, waarna een reactie van voorzitter Van Meenen volgt:

Bosma: Het riekt naar de DDR, mevrouw de stasisecretaris.

De voorzitter: Kijk, meneer Bosma, u had alweer aangekondigd dat u nog even, omdat ik voorzitter was, de randjes op ging zoeken, maar nu gaat u eroverheen. Stasisecretaris. Het is allemaal leuk gevonden, maar gebruikt u uw intelligentie nou eens ergens anders voor. Dit moet u echt niet doen. Gaat u verder.

Zei Bosma inderdaad stasisecretaris of was het Stasicretaris? De Stasi was de geheime dienst én de geheime politie van het vroegere Oost-Duitsland.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Woorden in de Kamer (2020-2023) (9)

Woke gekkigheid en een teringbende: hou toch op

Klimaatgekte – het woord waar Geert Wilders in de vorige aflevering mee geciteerd is – is een typerende term voor de PVV, soms gepreciseerd tot onbetaalbare klimaatgekte. Geen wonder dat klimaat überhaupt niet voorkomt in het lijstje van twaalf aandachtspunten waar Kim Putters zijn werk als program-informateur mee afrondde.

PVV-woordvoerder Alexander Kops is de absolute klimaatgekte-topscorer, op grote afstand gevolgd door enkele malen Wybren van Haga (Groep Van Haga) en ook Caroline van der Plas (BBB) keek in dit verband eenmaal om de hoek. Alle andere samenstellingen met –gekte als tweede lid komen uit dezelfde politieke hoek: wokegekte, stikstofgekte, lhbtqi-gekte, duurzaamheidsgekte en EU-gekte. Woke is (historisch interessant want internationaal verschoven van oorspronkelijk links-progressief en nu eigendom van rechts) net als al die andere combinerende naamwoorden een term waar het zeer rechtse deel van het politieke spectrum zich respectievelijk mee en tégen verzet, te weten het stikstofprobleem, het streven naar duurzaamheid en een boven-nationale instelling als de EU. Als tweede deel is –gekte vervangbaar door gekkigheid dat zelfstandig of als woorddeel tegen de 90x voorkomt in de Handelingen uit de jaren 2020-2023. Het is voor de hand liggend, dit aan de PVV of zelfs aan Wilders toe te schrijven maar dan verzuimen we aandacht te besteden aan andere sprekers die als het ware in de huid van opposanten kruipen en hen in die niet al te positieve terminologie citeren. Volgens vele bronnen in NRC en laatstelijk nog in zijn filosofische essay Duidelijkheid (z. pl., 2024) haalt Tom-Jan Meeus door hem ingeziene teksten aan, waarin Wilders zélf tal van zijn eigen fractiegenoten als gekken betitelt en dus niet slechts politieke tegenstanders zoals hij dat in het openbaar doet. Voor het woord knettergek geldt m.m. hetzelfde. Uit Wilders’ mond tekenden de verslaggevers van de Handelingen op: We zijn knettergek. De wereld lijkt na de dood van George Floyd in de Verenigde Staten knettergek te zijn geworden. Er gaat 39 miljard naar Frankrijk – U bent knettergek geworden. (….) daar gaat het geld dus naartoe. We zijn knettergek. Mensen worden er helemaal knettergek van. Die mensen worden nu knettergek. Denkt u dat ik knettergek ben? Geen sprake van. Dit land is knettergek geworden, kapotgemaakt door extreemlinks met steun van dat laffe brede midden en de pers, die zich gedraagt als lakei van de macht. De VVD is knettergek geworden. …., denkt de premier dat we knettergek zijn? Veel andere PVV’ers gebruiken hetzelfde woord, meer incidenteel is het waar te nemen bij de SP (Hijink, Futselaar) en zeker ook bij Caroline van der Plas (BBB) en Pieter Omtzigt (Omtzigt) – Wilders is de ongekroonde kampioen in het heldere gebruik van knettergek waarmee anderen verketterd worden. Dit houdt uiteraard verband met de niet bij uitsluiting maar wel vooral door de PVV gebruikte constructie te gek voor woorden (waarover eerder geschreven in dit blog). Dit is hedendaags Nederlands tijdens de beraadslagingen van het Hoge College van Staat dat Tweede Kamer der Staten-Generaal heet.

Gek, geklungel, zwetsen, piepelen zijn enkele voorbeelden uit het PVV-lexicon van duidelijk negatieve woorden. Veronderstelbaar – maar niet nagegaan – is, dat afwijzende voorvoegsels als flut-, fop-, fake, nep– of een eerste lid tering-*) weliswaar glashelder maar tegelijkertijd uiterst negatief Nederlands zijn dat bij uitstek in het rechter-segment van de volksvertegenwoordiging gehoord wordt. In het midden of verder naar links is iets vergelijkbaars in 20-23 niet vindbaar.

Stoort iemand zich aan dat soort Nederlands? In elk geval kan tegen een PVV’er probleemloos uitgeroepen worden: “Hou toch op!” De helft van alle keren dat dit in de Kamer gezegd wordt, komt het uit de mond van iemand van die fractie, dus daar schrikken ze niet van zo’n weerwoord.

*) Roy van Aalst (PVV) zei over de invoering van het door GroenLinks bepleite diftarsysteem in een Oostelijke gemeente: “Het is er één grote teringbende van geworden. We hebben nog nooit zulke vervuilde afvalstromen gehad. Het lost helemaal niks op. Ongedierte loopt door de straten in Enschede.”

Aanvulling 03.05.2024 op basis van dit bericht van Teletekst vandaag:

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Woorden in de Kamer (2020-2023) (8)

Jaloeziebelasting, piepelen en oplichterij

Politieke partijen hebben nogal eens de neiging naast meer algemeen gangbaar Nederlands hun eigen taal te spreken. In Dat gezegd hebbend (Assen, 2018) wijs ik op de confessionele taal variant die hoorbaar is bij SGP en CU. Zie in dat boek onder: Aankleve; Alleenlijk; Allengskens; Bereids; Consciëntie; Euveldaad; Fiolen; Gaarne; Gans en ganselijk; Nopens; Ontveinzen; Onzent, ten –; Ootmoed; Reverentie; Zeide. Maar kijk ook onder Aangelegen punt; Beslag (onder het – van); Exegese; Inscherpen; Spaarzamelijk; Ten diepste (en misschien Geporteerd van; Zware wijs). Oppositietaal is niet zelden van zwaarder of ronduit zwaar kaliber. In de periode van 2020-2023 viel bijvoorbeeld 8x jaloeziebelasting. Heeft met huizen te maken. Afgezien van Attje Kuiken (PvdA) die dat begrip aanhaalde uit de wekelijkse persconferentie van minister-president Rutte, was deze fiscale aanduiding voorbehouden aan Wybren van Haga (die onder verschillende groeperingen in de Kamer optrad maar vanaf zijn tijd bij de VVD onveranderlijk op de rechtse flank maar die ook met huizen te maken heeft). In diezelfde hoek was het gewoonte om in plaats van vaccinatie te spreken van injectie, zoals juist daar de officiële betiteling Spreidingswet vervangen werd door Dwangwet. Forum Voor Democratie heeft het patent op kartel, net als op de veel minder vaak vallende woorden hegemoon en Ida-veld. Afgezien van sommige sprekers die zich er tegen verzetten, wordt het uit Trumpiaans Amerika overgenomen begrip hoax (als zelfstandig woord of als deel van een samenstelling (coronahoax, racismehoax en vooral stikstofhoax) zogezegd eerlijk verdeeld door Pepijn van Houwelingen (FVD), Wybren van Haga en Martin Bosma (PVV) toen de laatste nog aan debatten deelnam en dus ook in 2020-2023.

Bij de negatieve termen valt bijvoorbeeld geklungel op (voor een groot deel in het debat gebruikt door de PVV), zoals zwetsen, zwetsverhaal e.d. typerend zijn voor PVV-woordvoerders, fractieleider Geert Wilders in de eerste plaats. Iets vergelijkbaars geldt voor een vorm van het werkwoord piepelen. De overgrote meerderheid van de piepel-gevallen komt voor rekening van PVV’ers, in hun voetspoor doen FVD (2x), JA21 (2x) en 1x DENK in de verte mee. Iets dergelijks zien we bij het bezigen van een term als oplichterij: dat is vrijwel uitsluitend hoorbaar in PVV-bijdragen en dan geregeld voorzien van een specificerend bijvoeglijk naamwoord (smerig, puur) of als deel van klimaatoplichterij. Door hun relatief beperkte gebruik is simpel na te gaan voor welk deel van de Kamer dit typerend is. Bij een begrip als terreur is dat veel bewerkelijker (terreur komt in deze paar kalenderjaren van 2020-2023 een 500x voor, wat voor een begrip van dit zware gewicht en in deze jaren zogezegd woest veel is).

De aanduiding open grenzen heeft in deze periode twee betekenissen, afhankelijk van degene die het woord voert. Als verdediging van economie en handel of Europa is het vooral hoorbaar vanaf een partij als de VVD en vandaaraf verder via het centrum naar links in een positieve connotatie. Negatief is het daarentegen vooral vanaf de rechterzijde en dan voor alle helderheid in combinatie met andere woorden die dus met diezelfde open grenzen geassocieerd worden:

• zelfhaat, multikul, open grenzen en klimaatgekte (Geert Wilders, PVV)

• uw beleid van open grenzen en het binnenhalen van de multiculturele samenleving, de massa-immigratie en de discriminerende islam (Geert Wilders, PVV)

• de open grenzen van deze premier, die ons land in sneltreinvaart heeft weggegeven, die alle immigratie- en asielrecords heeft gebroken (Geert Wilders, PVV)

• Al tien jaar lang open grenzen, aanslag na aanslag na aanslag. (Geert Wilders, PVV)

• de huidige open grenzen, die bewezen hebben dat terroristen Nederland binnenkomen en al in Nederland zijn? (Sietse Fritsma, PVV)

• de open grenzen, het asiel- en immigratiebeleid (Thierry Baudet, FVD)

Woorden worden in een politieke context gesproken. Als ik het goed zie: in de eerste vier maanden van het kalenderjaar 2024 heeft Geert Wilders de aanduiding open grenzen nog niet in de mond genomen in de Kamer. Het was de tijd dat de met afstand grootste fractie in gesprek was over deelname aan een nieuw kabinet.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Woorden in de Kamer (2020-2023) (7)

Van de ratten besnuffeld en plebs

Simpelweg kijken naar die alfabetische lijst met Parlementair Nederlands in de vorm van de Handelingen uit de jaren 2020-2023 (althans genoteerd in de Tweede Kamer in die periode) zal de lezer doen haken bij sommige woorden. Natúúrlijk is dat subjectief. Noem eens wat,- het kan de aandacht vestigen op bijvoorbeeld een gefingeerde plaatsnaam als Schubbekutterveen. Wie bezigt er zo’n toponiem? Pieter Heerma, dan fractievoorzitter van het CDA (“Ik pak Amsterdam eruit, maar het kan ook Den Haag of Schubbekutterveen zijn.”). Schubbekutterveen; goh.
Besnuffeld? “Het is natuurlijk van de ratten besnuffeld wat er allemaal gebeurt” – dat zegt Pepijn van Houwelingen (FVD). Hij is niet de enige, Liane den Haan (Fractie Den Haan) zei het ook maar zij leidde het in met een excuus voor dit voor haar ongewone, onparlementaire Nederlands: “U bent het niet van mij gewend, maar wat er hier in deze Kamer gebeurt, is echt gewoon van de ratten besnuffeld.” Echt gewoon.
De eerste die de ratten-uitdrukking zonder voorbehoud gebruikte zal het Haagse PvdA-Kamerlid Piet Straub in 2005 geweest zijn: “Aan het einde van de eerste termijn van minister Verdonk dacht ik dan ook bij mijzelf: dit is van de ratten besnuffeld, dit kan niet waar zijn (…)”. De uitdrukking krijgt daarna een snelle opmars in de Tweede Kamer.
Huidig voorzitter Martin Bosma bediende zich er in 2009 als woordvoerder van, toen het ging over een veelverdiener in het onderwijs in Leeuwarden (“Het is volledig van de ratten besnuffeld, deze zaak, dat moge duidelijk zijn.”) Bosma zal dit Nederlands dus allicht laten passeren in zijn rol als president.

Geldt dit ook voor bijvoorbeeld de negatieve betiteling tokkie? Hiermee is iets bijzonders aan de hand: het is een scheldwoord en de familie die deze naam draagt stelt gebruik van het woord begrijpelijkerwijs niet op prijs. In de Tweede Kamer kwam de aanduiding in 20-23 ruim 10 maal voor, 1x in een bijdrage van Joost Eerdmans (JA21), voor het overige in uitingen van de zijde van een PVV’er. Dat betrof geregeld Dion Graus, daarnaast Martin Bosma. Die plaatste het woord meer dan eens in een opsomming van dit type: “Ik zie mijn kandidatuur vandaag als een bijdrage van mijn bevolkingsdeel: de 15% tot 20% van de bevolking die wordt weggezet als tokkies, populisten, dan wel onderklasse.” Dergelijke uitingen deed Bosma vaker: “Want dat zijn maar populisten, nazi’s, wappies, extreemrechts, tokkies, het grauw, de onderklasse. Die mensen worden bij voorkeur uitgesloten. Zij schaden de heilstaat die op ons wacht. Die minachting verenigt evenzeer de elites.” Vergelijk uit de mond van dezelfde spreker: “Het plebs, de tokkies, de populisten, het Wilderstuig; ze hebben er allemaal schoon genoeg van.”
Het bijzondere van dit tokkie-gebruik is dat ermee wordt verwezen naar PVV-aanhangers in een tekst van een PVV’er maar dan als niet gepreciseerde aanhaling uit de mond van meer links geöriënteerden. Hullie (wijs naar links) zetten wullie (wijs naar ons PVV’ers) zó schandelijk weg. Maar centrumpartijen of linkse politici gebruiken dit woord niet, althans niet in de Tweede Kamer. (Premier Rutte bediende zich er op zijn wekelijkse persconferenties wél diverse malen van.)

Plebs (Latijn voor ‘de niet-patriciërs’) viel in de periode van 2020-2023 5x en telkens was het Bosma die zich er van bediende. Zoals in het eerdere citaat lichtte hij dat negatieve begrip toe door andere woorden daarmee in één adem te noemen zoals “inferieure wezens” en “slechteriken”. Het betrof volgens de hullie-wullie-tokkiemethode weer allemaal algemene aanduidingen voor PVV-aanhangers vanuit de visie van meer links maar dus geciteerd uit PVV-mond. Bijzonder. We gaan door.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Ik ging in mijn boekje keken

N.a.v. Berthold van Maris n.a.v. Ronny Boogaart en Henk Wolf

Digitale NRC van 24.04.2024

Connie Palmen sprak in een interview van “ergens graag bij hadden willen horen” en dat bracht enkele auteurs in neerlandistiek.nl tot een bijdrage over dat hadden. Ronny Boogaert en Henk Wolf schreven er beiden afzonderlijk over op 17 maart j.l. Dat leidt vervolgens tot een bijdrage van Berthold van Maris in de NRC.

In m’n Biografie van het Gronings (Assen, 2016) waarover Van Maris in 2016 in toen nog NRC Handelsblad schreef, staat een piepklein nootje bij nummer 464 op bladzijde 638 in dat dikke boek.

Uit Siemon Reker, Biografie van het Gronings (….) Assen, 2016

Dat nootje verwijst naar iets wat ik in 1989 had geschreven onder dank aan mijn beide jeugdige zoons voor hun taalproductie. Wat ik schreef, staat hieronder uit de losse hand gefotografeerd. Met de discussie bemoei ik me niet, maar op de een of andere manier heb ik het gevoel dat dingen hier aan elkaar raken.

Korte toelichting: onze zoons (1981 en 1982) zijn de eerste jaren in het Gronings opgevoed. Dat kan bevorderd hebben dat in hun Nederlands een poosje een verleden tijd als vongen ‘vingen’ opdook. In dat boekje ging ik even keken.

Uit mijn Het Groninger werkwoordsysteem en ‘hoeven’ (…) Groningen, 1989:59

Aanvulling 25.04.2024:

Op neerlandistiek.nl staan inmiddels allerlei reacties nadat de redactie bovenstaand stuk (met mijn instemming) overnam. Nu het een aansprekend onderwerp blijkt, is het misschien nuttig alle uitingen op dit vlak die ik van m’n zoons noteerde bijeen te zetten. De tweetalige sfeer die eerder genoemd is, hoeft niet herhaald te worden. Merk wel op dat “verleden” ook voltooid verleden zoals heb vergeten kan impliceren. Ze dateren vrijwel alle van de tweede helft van de jaren ’80 van de vorige eeuw. De in China geproduceerde boekjes vormden een herkenbare en inmiddels extra dierbare plek daarvoor:

Ik heb niet gemerkt dat je me wakker maakte om een plas te gingen doen
Dat heb we vergeten mit te nomen
… als ze dat zouden stolen
… en dan zou bijna vielen, eh, bijna vallen.
Je begon al te zongen toen ik nog hier lag.
Ik zou toch een broodje kregen?
Had je vergeten de wekker mee te nomen?
Ik wou even doen dat jij ‘m kon vingen
Ik weet zeker dat we bij S. moesten zongen
Als we zolang op mochten blijven, zouden we nu makkelijk op de schommel konden.
Ik heb vergeten met mama af te sproken, dat zij …
… en die moesten de kinderen niet verloren
… dan durfde ze niks te stolen
Dan wou ik ook nog fietsten – fietsen (zelfcorrectie)
[Deetman-maatregelen:] Als nu na deze vakantie de juf ziek is, zouden de klassen dan weer bij elkaar in moesten?
Ik moest net trokken en ik trok … (t.w. ’n kaart van de stapel)
… zodat ze er niet door heen konden beten (bijten)
Ik heb jou laten begonnen
Peter ging vochten, vèchten (zelfcorrectie)
Als ik er langs fietste wilden jullie mij vongen
Toen meneer Aart schoenen ging stolen
meneer Aart wou schoenen stolen … toen heeft ‘ie ze gestolen
H. wou niet dat ik bij M. ging keken.
Ik zag een musje en die wou wegvlogen, vliegen … (zelfcorrectie)
Ik wou dat (….) de mijter ging stolen
Hoe zou jij het vonden als je naam overal opgeschreven stond?

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Woorden in de Kamer (2020-2023) (6)

Dittografie, scannen en een pausje duren

Voor we de draad van de woorden in de Kamertaal uit de jaren 2020-2023 verder opnemen, doe ik een klein uitstapje naar de wereld van wat heet tekstkritiek. In elk geval is dat een serieus onderwerp in de theologie, meer in het bijzonder in de sfeer van wat “heilige boeken” genoemd worden. De precieze tekst van het Oude Testament bijvoorbeeld stelt de meer hedendaagse lezers niet zelden voor problemen. Niet zelden? Er zijn duizenden en duizenden moeilijke tekstuele plaatsen in het Oude Testament – zie de inzicht biedende noot in Ernst Würthwein, Der Text des Alten Testaments (Stuttgart 1988 op p. 132).
Dat Oude Testament is niet alleen door talige bijzonderheden van het oorspronkelijke Hebreeuws een bron van “Textverderbnis” zoals Würthwein het noemt. De kopiisten maakten onbewuste lees- en schrijffouten maar ook opzettelijke, als zij niet te snappen taal begrijpelijker probeerden te maken al was het maar door een korte verklaring in te voegen.
Hebreeuwse letters die op elkaar lijken konden voor het overschrijf-oog tot verwarring leiden, maar bij een vergelijking met schrijffoutjes in de Handelingen van het Parlement spelen die vanzelfsprekend geen rol.
Dat geldt wél voor wat heet haplografie en dittografie, dat is op een incorrecte manier eenmaal schrijven wat er tweemaal staat of juist twee keer wat er één keer in het origineel voorkwam. En als een woord of woordgroep tweemaal identiek eindigt (homoioteleuton genoemd), dan lag een weglating van het tussenliggende stukje taal voor de hand omdat het oog van de overschrijver een onjuiste afslag nam.

De stenografen van nu tikken op een toetsenbord, ze schrijven niet meer met de pen. Toch overkomt hun één type fout die ook de oude overschrijvers van bijvoorbeeld het Oude Testament maakten: de omdraaiing van letters. Wie met één of meer vingers van beide handen letters intikt, die overkomt dat heel gemakkelijk zonder dat dit altijd uitgefilterd wordt bij de eerste tekstcontrole. Tempo is geboden tussen het uittikken en het online plaatsen, vandaar. Dit komen we in de Handelingen van 2020-2023 tegen:

bassigereedheid > basisgereedheid
beantworoding > beantwoording
daugthers > daughters
economsiche > economische
egiendom > eigendom
gebeid > gebied
Harteljik > Hartelijk
interrupite > interruptie
mervouw > mevrouw
natuuriljk > natuurlijk
schrfitelijk > schriftelijk

En Würthweins dittografie? Ja, ook één-partje-te-veel komt tegenwoordig wel eens voor:
autistisme
medewerkerkers
oud-medewerkerster
ververwezen (lees: verwezen)
wetswetswijzing (lees: wetswijziging)

Als uitsmijter-I van dit deel van dit serietje enkele voorbeelden die illustraties zijn van (naar ik aanneem) scannen van tekst door de Dienst Verslag en Redactie. Dat gebeurt weinig maar áls het gebeurt dan betreft het vooral motieteksten. Dat is naar aan te nemen een efficiënte verwerking van de ingediende en niet zelden ra-zend-snel voorgelezen tekst waarin de Kamer om een uitspraak gevraagd wordt:
tarnen (lees: tamen, voorkomend in Lat. citaat)
vellig (lees: veilig)
doei (lees: doel)

En als uitsmijter-II het volgende geval van Poldernederlands dat in de Handelingen geslopen is. Lees dit stukje uit een overleg over een Wijziging van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur van 24 maart 2022. Mirjam Bikker (CU) is aan het woord als zij iets zegt wat op het gehoor mechanisch moet zijn ingetikt door de dienstdoende stenograaf. Dit staat er in de gepubliceerde Handelingen:

“nog een pausje duren”

Mevrouw Bikker zegt dus: “mocht het wetsvoorstel nog een pausje duren, dan zou het in de huidige Wabo gefikst moeten worden.” Een pausje! Dat is klinkklaar Poldernederlands, een onderwerp waar het hier meer dan eenmaal over is gegaan, zie het stukje over klauten of kloten. Mirjam Bikker hoort bij de Kamerleden die auk baina “vraihaid” zeggen. Onder hen is daarnaast overtuigend Bikkers collega-fractieleider Henri Bontenbal.

We gaan door, zelfde woordenlijsten met Handelingentaal maar nu over op een ander spoor.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Woorden in de Kamer (2020-2023) (5)

De buikruim aanhalen en bekofstoofd: doorklinken en voorklinken

We gaan verder met een reeksje bijdragen, gebaseerd op het samenvoegen van de Handelingen van de Tweede Kamer uit de jaren 2020-2023. Dat zijn dus de jaren vóór de laatste verkiezingen van november 2023. Ik heb die plenaire verslagen (weliswaar in ongecorrigeerde vorm maar daar wordt in de praktijk achteraf nog zelden iets aan gewijzigd) omgezet naar alfabetisch geordende woordenlijsten en haalde daar om te beginnen evidente foutjes uit die deze notulen ondanks controle gehaald hebben. Hiermee is binnen dit blog het rugwaartse sprongetje gemaakt over die jubileum-aflevering nummer 1000 heen en kunnen we verder, het bal is heropend.

Bij Schouwen-Duivenland (daarover was sprake in een eerdere aflevering) kan Duivenland geschreven zijn onder invloed van Schouwen. De –en zou dus kunnen zijn ontstaan via een methode van doorklinken-binnen-hetzelfde-woord in het hoofd van de tikkende stenograaf. Van dat DOORKLINKEN (van een klank en daarom bijvoorbeeld aan te geven als –>v.l.n.r.–>) zijn wel wat meer voorbeelden vindbaar:

buikruim (de buikruim aanhalen)
groeifronds
jaartaal
kakafonie
produderen
prullenbank
(prullenbak)
raadpregen
Raemaekers
(i.pv. Raemakers)
Remdesevir (i.p.v. Remdesivir)
samangevat
uitzondetring
vervuilvers
werkzaakheden

Jaartaal in plaats van jaartal is een veel op internet vindbaar woord – op woordniveau is dat dóórklinken van links naar rechts kennelijk een factor van belang.
Maar het omgekeerde gebeurt ook, namelijk dat iemand die tikt soms als het ware vooruit grijpt op wat nog moet komen. Meer voorbeelden van VOORKLINKEN (en dus weergegeven als <–v.r.n.l.<–) Voor het gemak van de lezer staat onderstreept wat er te vroeg kwam en daar niet of in andere vorm had behoren te staan:

bekofstoofd
brandbreedte
emiritus
klimbaatbeleid
meengenomen
(3x)
opstelsom
Rijkswijk
schulphulpverlening
slopopmerking
stokstofcrisis
takkenpakket
tekortkoningen
terrawattuur
(de dubbele medeklinker)
Timmersmans
tubercolose
uitzindering
verontachtzamen
(zie eerder in dit blog)

En is voetvalvereniging nu een geval van voorklinken (als was het regressieve assimilatie) of van progressief doorklinken in het hoofd van de stenograaf? We gaan door.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen